Program wychowawczo-profilaktyczny


             Załącznik nr  do Statutu ZSS nr 3 w Bytomiu

PROGRAM WYCHOWAWCZO – PROFILAKTYCZNY

ZESPOŁU SZKÓŁ SPECJALNYCH NR 3 W BYTOMIU

NA ROK SZKOLNY 2019/2020

To, co czyni wychowanie najtrudniejszym, to niezmienność.

To, co czyni je skuteczniejszym, to przykład”.

Angelo Mosso

Zaopiniowano pozytywnie na posiedzeniu Rady Pedagogicznej w dniu ……………

SPIS TREŚCI 

1. Podstawa prawna

2. Wstęp

3. Diagnoza sytuacji wychowawczej środowiska szkolnego

4. Sylwetka absolwenta

5. Aksjologiczne podstawy działań wychowawczych i profilaktycznych

6. Podstawowe założenia, cele i zadania programu

7. Adresaci i realizatorzy programu

8. Rola, zadania osób odpowiedzialnych za realizację programu wychowawczo-profilaktycznego

9. Szczegółowy plan działań wychowawczo-profilaktycznych

10. Ewaluacja programu

11. Postanowienia końcowe

12. Załączniki

a.  Harmonogram działań profilaktyczno-wychowawczych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej

b. Szkolne procedury interwencyjne (w przypadku negatywnych zachowań uczniów,
zatrzymania ucznia przez policję na terenie szkoły oraz w sytuacjach przemocy w rodzinie-procedura „Niebieskiej Karty”, metody współpracy z policją, zasady korzystania
z monitoringu wizyjnego w szkole, zasady wymagane w postępowaniu policji podczas wykonywania czynności służbowych na terenie szkoły).

c. Przydatne linki

d. Plany wychowawczo-profilaktyczne poszczególnych oddziałów klasowych

1.     Podstawa prawna: 

  • Konstytucja RP, art. 72
  • Konwencja o Prawach Dziecka, art. 3, 19, 33
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 996, 1000, 1290 i 1669) 
  • Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U.
    z 2005, nr 180, poz. 1493 z późn. zm.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii (Dz. U. z dnia 28 sierpnia 2015 r., poz. 1249)
  • Ustawa z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
    (dz. U. z 1982r. nr 35, poz. 228)
  • Rozporządzenie MEN z dnia 14 lutego 2017r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej,
    w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017r., poz. 356)
  • Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad udzielania
    i organizacji pomocy psychologiczno – pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r. poz. 1591)
  • Statut Zespołu Szkół Specjalnych nr 3 w Bytomiu

 2. Wstęp

Niniejszy program, zgodnie z wymaganiami MEN, został opracowany przez  wszystkich  nauczycieli  i  konsultowany  oraz  aprobowany  przez  rodziców.  Jego  cel  stanowi wspieranie ucznia we wszechstronnym rozwoju, ukierunkowanym na osiągnięcie pełni dojrzałości fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, które powinno być wzmacniane i uzupełniane przez działania z zakresu profilaktyki dzieci
i młodzieży. Należy pamiętać, że program ten zawiera działania, które w systemowy sposób będą angażowały wszystkich uczniów i ich rodziców oraz całe środowisko szkolne (kadrę pedagogiczną, pracowników administracji i obsługę szkoły).

W programie uwzględniono kierunki polityki oświatowej państwo w roku szkolnym 2019/2020, obejmujące:

  • profilaktykę uzależnień,
  • wychowanie do wartości przez kształtowanie postaw obywatelskich i patriotycznych wśród uczniów,
  • wdrażanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego w szkołach podstawowych i ponadpodstawowej,
  • rozwijanie kompetencji matematycznych uczniów,
  • rozwijanie kreatywności, przedsiębiorczości i kompetencji cyfrowych uczniów,
    w tym bezpiecznego i celowego wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych w realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego.

3.    Diagnoza sytuacji wychowawczej środowiska szkolnego

Tutejsza szkoła ma duże doświadczenie w dziedzinie wychowania i od początku swojego istnienia wychowanie i związana z nim profilaktyka są traktowane priorytetowo. Wynika to z faktu, że uczniowie – w większości – wychowywani są w rodzinach patologicznych lub zagrożonych patologią społeczną. Szkoła funkcjonuje w środowisku lokalnym o wysokim wskaźniku bezrobocia i problemów społecznych. Uczniowie na co dzień mają do czynienia z czynnikami ryzyka. Diagnoza sytuacji szkolnej przeprowadzona
w maju i czerwcu 2019r. obejmowała analizę dokumentów i obserwacje dotyczące uczniów i ich rodzin prowadzone przez wychowawców klas i pedagogów oraz badanie sondażowe oparte na ankiecie skierowanej do wybranych grup nauczycieli, uczniów i rodziców.

3.1. Dane pochodzące z analizy dokumentów i obserwacji uczniów

Tabela 1.  Dane dotyczące uczniów i ich rodzin(stan na 18.06.2019r.):

Ogólne dane o Zespole Szkoła podstawowa Klasy gimnazjalne przy*: SP d P
Nr1 Nr17 Sp17 Sp1
Ilość uczniów 29 w tym 6 –zajęcia rew.- wych 65 7 6 29 i 1 realiz. ob. szk. poza szk.
Uczniowie objęci ewidencją zagrożonych i niedostosowanych społecznie 2-7% 30- 46% 4-57% 2- 34% 9-31%
Uczniowie objęci nadzorem kuratora sądowego     2-7% 20- 31% 1-14% 1-17% 1-3%
Uczniowie wychowywani w rodzinie 28- 96,5% 55- 85%  5- 72% 5-83% 23- 79%
Uczniowie z placówek opiekuńczo- wychowawczych 1-3,5% 10-15 % 2-28% 1-17% 6 -21%
Uczniowie przekazani do innych placówek lub skreśleni
z ewidencji
5-17%      9-14% 1- 14% %    6-21%

Źródło: badanie własne   *na koniec roku szkolnego, kiedy dokonywano diagnozy sytuacji wychowawczej na terenie zespołu funkcjonowały 2 klasy gimnazjalne (odpowiednio po jednej przy SPS 1 oraz SPS 17)

Dane dotyczące liczebności uczniów w roku szkolnym 2019/20120 są następujące:

Szkoła Podstawowa Specjalna nr 1: 29

Szkoła Podstawowa Specjalna nr 17: 76

Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy: 51, w tym realizujących obowiązek nauki
w ORW- 7

Łącznie: 156

Wszyscy uczniowie szkoły posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego
w związku z niepełnosprawnością intelektualna i niepełno sprawnościami sprzężnymi.

3.2. Dane pochodzące z badań ankietowych przeprowadzonych wśród rodziców

Badanie zostało przeprowadzone w grupie 43 rodziców szkół podstawowych oraz Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w maju 2019r. Rodzicom zadano 4 pytania ankietowe- 2 zamknięte i 2 otwarte. Uzyskane wyniki ujęto w poniższych tabelach.

Tabela 2. Ocena rodziców poczucia bezpieczeństwa dzieci w szkole

Poczucie bezpieczeństwa dziecka Liczna wskazań %
Tak 30 79,7
Nie 13 20,3

Tabela 3. Przyczyny braku poczucia bezpieczeństwa dzieci

Rodzaj przyczyny Liczna wskazań
konflikty z kolegami 11
doświadczanie agresji słownej 9
doświadczanie agresji fizycznej 8
doświadczanie cyberprzemocy 6

Źródło: badanie własne

Jak pokazują tabele 2 i 3 rodzice większość badanych rodziców (79,7%) uważa, że ich dzieci czują się bezpiecznie na terenie szkoły. Mniejsza grupa rodziców (20,3%) wskazuje na brak poczucia bezpieczeństwa i podaje przyczyny takiego stanu rzeczy, do których zalicza:

  • konflikty z kolegami,
  • doświadczanie agresji słownej i fizycznej,
  • doświadczanie cyberprzemocy.

Rodzice wskazali również problemy, które niepokoją ich w szkole, wśród nich:

  • uleganie nałogom przez niektórych uczniów,
  • brak zainteresowania dziećmi przez część rodziców, co ujawnia się ich nieobecnością na zebraniach z rodzicami,
  • agresywne zachowania niektórych uczniów podczas przerw śródlekcyjnych.

Rodzice wskazali również propozycje zaradzenia tym problemom, wśród nich:

  • zwiększenie ilości kar przez nauczycieli,
  • większa konsekwencja nauczycieli wobec uczniów,
  • usuwanie ze szkoły uczniów, którzy ulegają nałogom.

3.5. Wnioski z przeprowadzonych badań

Wyniki diagnozy oraz bieżący monitoring oparty na obserwacji, rozmowach
i wywiadach środowiskowych pozwalają wskazać na następujące pozytywne efekty realizowanych działań wychowawczo-profilaktycznych (stanowią one czynniki chroniące):

Wysokie kompetencje wychowawców i nauczycieli, które dają:

  • poczucie bezpieczeństwa wśród uczniów,
  • bardzo dobre i dobre samopoczucie uczniów w klasie,
  • bardzo dobre i dobre relacje uczniów z nauczycielami.

Skuteczna praca szkoły, obejmująca:

  • budowanie efektywnej współpracy między wszystkimi osobami bezpośrednio wpływającymi na edukację i wychowanie (nauczyciele, pedagodzy, psycholodzy, rodzice i inni opiekunowie), która kładzie nacisk na sprawne przekazywanie informacji i życzliwą relację oraz potrafi odpowiednio reagować w sytuacji ryzyka,
  • szczególną dbałość o młodzież z grup o podwyższonym poziomie ryzyka,
  • reagowanie na zachowania ryzykowne w sposób ograniczający ilości kar, nagan, negatywnych ocen, jednocześnie budowanie poczucia troski i wsparcia, które będzie zachęcać uczniów do szukania wsparcia wśród nauczycieli i wychowawców,
  • dbanie o budowanie pozytywnych relacji między uczniami, umiejętne ich modelowanie, kładzenie dużego nacisku na rozwój kompetencji społecznych i reagowanie na przejawy zachowań ryzykownych (agresja, przemoc, kradzieże, substancje psychoaktywne),
  • przygotowanie nauczycieli do pracy z trudnymi zagadnieniami agresji, przemocy, kradzieży, nadużywania substancji, rozwoju seksualnego,
  • organizację zajęć pozalekcyjnych wpierających rozwój społeczny, sportowy, hobbystyczny, intelektualny, emocjonalny uczniów.

Wsparcie środowiska rodzinnego

  • wszyscy badani rodzice bardzo dobrze lub dobrze oceniają efekty działań wychowawczo-profilaktycznych prowadzonych przez nauczycieli,
  • rodzice dostrzegają u swoich dzieci pozytywne zmiany w zakresie: zachowania, postępów w nauce, aktywności fizycznej i nawyków żywieniowych,
  • rodzice pozytywnie oceniają działania nauczycieli w zakresie przekazywania ich dzieciom wiedzy na temat uzależnień,
  • rodzice dostrzegają i wskazują problemy związane z bezpieczeństwem swoich dzieci w szkole, wymienili wśród nich: konflikty rówieśnicze, agresję słowną i fizyczną, doświadczanie cyberprzemocy, uleganie nałogom przez niektórych uczniów.

Diagnoza pozwoliła wskazać czynniki ryzyka, które można uporządkować
w następujące obszary:

Rodzina:

  • brak zainteresowania dzieckiem przez część rodziców,
  • zaniedbywanie dziecka,
  • niewłaściwe postawy rodzicielskie,
  • bezrobocie, ubóstwo,
  • niski poziom rozwoju intelektualnego i społecznego rodziców, co powoduje ich niewydolność wychowawczą,
  • dysfunkcjonalność rodzin wynikająca ze słabej więzi, uzależnień, konfliktowości rodziców.
  • kryzysy w rodzinie.

Środowisko lokalne:

  • niski poziom kontroli społecznej w środowisku lokalnym, co często prowadzi do nieprawidłowej socjalizacji,
  • łatwy dostęp do środków psychoaktywnych,
  • przestępczość,
  • bezrobocie,
  • brak instytucji kultury,
  • izolacja społeczna mieszkańców dzielnicy, w której funkcjonuje szkoła.

Zachowanie

  • agresja słowna, fizyczna, emocjonalna (poniżanie, ośmieszanie, zastraszanie) autoagresja w postaci samouszkodzeń, w tym u ok. 12 % badanych wielokrotna (nacinanie skóry, nakłuwanie skóry ostrymi przedmiotami, uderzanie różnymi częściami ciała o ścianę),
  • uleganie nałogom,
  • brak motywacji do nauki,
  • niszczenie mienia,
  • drobne kradzieże,
  • fascynacja przemocą, w tym przemocą w sieci,
  • problemy prawne (głównie kradzieże),
  • inne: nagminne spóźnianie się na pierwsze lekcje oraz ucieczki z ostatnich lekcji.

Cechy osobowe uczniów

  • niska samoocena,
  • samooskarżanie się i samokrytyka,
  • pesymistyczne myśli,
  • poczucie smutku, przygnębienie,
  • zagrożenie niedostosowaniem społecznym,
  • słaba kontrola zachowań impulsywnych,
  • zaburzenia zachowania,
  • niskie umiejętności społeczne.

Wyróżniono obszary działania wymagające korekty w oddziaływaniach wychowawczo- profilaktycznych, wśród nich:

  • wprowadzanie uczniów w świat wartości poprzez różne formy oddziaływań wychowawczych,
  • dalsze kształtowanie zachowań prozdrowotnych, uświadamianie skutków uzależnień,
  • podnoszenie umiejętności społecznych,
  • aktywizowanie do samodzielnych działań i rozbudzanie kreatywności uczniów,
  • rozbudzanie motywacji do nauki,
  • przeciwdziałanie uzależnieniom,
  • zapobieganie aktom wandalizmu, agresji słownej i fizycznej oraz przestępczości, wyciąganie konsekwencji adekwatnych do zaistniałych szkód,
  • poprawa komunikacji w grupie rówieśniczej,
  • wdrażanie sposobów radzenia sobie ze stresem,
  • oddziaływanie na  środowisko rodzinne uczniów, uwzględnienie oczekiwań rodziców w tym zakresie.

Propozycje działań we wskazanych obszarach:

  • pogadanki dotyczące problemu,
  • zajęcia terapeutyczne dla uczniów o zaburzonym zachowaniu, szczególnie
    z trudnościami w radzeniu sobie z negatywnymi emocjami; celem zajęć byłoby wyciszanie emocji oraz zmiana sposobu myślenia i poprawa komunikacji międzyludzkiej,
  • włączenie Straży Miejskiej i Centrum Interwencji Kryzysowej i Leczenia Uzależnień do działań przeciwdziałających uzależnieniom wśród uczniów,
  • cykl spotkań dla młodzieży dotyczących zdrowia, zachowań prozdrowotnych, skutków uzależnień,
  • realizacja programów profilaktycznych,
  • włączenie rodziców do współpracy z Centrum Aktywności Zawodowej,
  • kontynuowanie działań służących podnoszeniu umiejętności wychowawczych rodziców poprzez rozmowy, warsztaty, formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • rozmowy wychowawcze winowajców z przedstawicielami zespołu wychowawczego,
  • stosowanie kar psychologicznych polegających na wzbudzaniu w uczniach poczucia

odpowiedzialności i wstydu za popełnione negatywne czyny.

Tak duża ilość odnotowanych czynników ryzyka powoduje, że działania wychowawczo – profilaktyczne są często przedkładane nad pracę dydaktyczną. Nauczyciele i wychowawcy są współtwórcami i głównymi inicjatorami promującymi i wdrażającymi w życie, w warunkach szkolnej rzeczywistości, program wychowawczo-profilaktyczny, wspierający rodzinę w jej funkcji wychowawczej i pomagający dziecku z niepełnosprawnością w jego wszechstronnym rozwoju. Kierując się tym wnioskiem wyróżniono działania wychowawczo-profilaktyczne stanowiące priorytet działań w obowiązującym programie, należą do nich:

  • realizacja programów „przeciw agresji” oraz zajęć terapeutycznych dla uczniów
    z zaburzeniami zachowania, włączenie instytucji zewnętrznych to działań podejmowanych w tym zakresie,
  • realizacja zajęć integrujących oddziały klasowe oraz poprawiających relacje rówieśnicze,
  • profilaktyka uzależnień pierwszo i drugorzędowa,
  • działania wspomagające wychowanie w rodzinie (w zakresie rozwoju biologicznego, przygotowania do pełnienia ról społecznych w rodzinie, wprowadzania w świat wartości),
  • poprawa bezpieczeństwa uczniów na przerwach,
  • kontrola realizacji obowiązku szkolnego i przestrzegania norm społecznych na terenie szkoły,
  • rozbudzanie ciekawości poznawczej, logicznego myślenia,
  • wdrażanie w świat wartości i kultury,
  • pełniejsze przygotowanie uczniów do pełnienia ról społecznych jako obywateli, członków społeczności lokalnej, członków rodziny, a w przyszłości pracowników.

4.    Sylwetka absolwenta

      Przyjętą sylwetkę absolwenta determinują potrzeby i możliwości uczniów oraz dążenie szkoły, aby była placówką, w której: 

  • panuje życzliwa i bezpieczna atmosfera, oparta na wzajemnym szacunku, współpracy i dialogu nauczycieli, uczniów i rodziców,
  • udziela się pomocy i wsparcia oraz aktywnie współdziała we wszystkich sprawach dotyczących uczniów,
  • dba się o kształtowanie światopoglądu ucznia opartego na wartościach oraz szacunku do historii, tradycji i kultury wielkiej i małej ojczyzny,
  • uczeń ma zapewnioną opiekę i pomoc psychologiczno – pedagogiczną oraz specjalistyczną.

Przyjęta sylwetka absolwenta

      Uczeń nabywa w naszej szkole cech ważnych dla prawidłowego funkcjonowania w życiu jak:

  • samodzielność – uczeń kieruje swoim działaniem, radzi sobie w sytuacjach społecznych stosownie do posiadanych możliwości, dociera do różnych źródeł informacji, potrafi dokonać wyboru wartości, radzi sobie w sytuacjach problemowych, rozstrzyga wątpliwości i problemy moralne zgodnie z przyjętą hierarchią wartości, potrafi dokonać samooceny, prezentuje własny punkt widzenia i uwzględnia poglądy innych ludzi;
  • odpowiedzialność – uczeń odpowiada za swoje wyniki w nauce, za skutki swojego zachowania, podporządkowuje się określonym zasadom życia społecznego, dba
    o zdrowie, bezpieczeństwo i życie własne i innych,
  • autonomiczność – uczeń rozumie potrzebę doskonalenia i rozwijania samego siebie, tworzy własny warsztat pracy, rozwija swoje zainteresowania, rozwiązuje zadania związane z życiem codziennym i relacjami społecznymi,
  • moralność – uczeń odróżnia prawdę od kłamstwa, umie współdziałać z innymi, rozumie sens praw i obowiązków, szanuje siebie i innych, szanuje dobro wspólne, dba o estetyczny wygląd własny i otoczenia.

Kształtowany model absolwenta jest zróżnicowany ze względu na rodzaj i stopień niepełnosprawności intelektualnej oraz poziom edukacji.

Sylwetka absolwenta I etapu edukacyjnego ucznia szkoły podstawowej z lekką niepełnosprawnością intelektualną

Absolwent:

  • opanował podstawowe wiadomości i umiejętności w zakresie treści określonych
    w podstawie programowej  I etapu edukacyjnego oraz samodzielnie je wykorzystuje,
  • korzysta z informacji niezbędnych do dalszej nauki w szkole podstawowej,
  • potrafi w elementarnym zakresie wykorzystać zdobytą wiedzę i umiejętności do rozwiązywania problemów życia codziennego,
  • zna i stosuje podstawowe zasady higieny, bezpieczeństwa i zdrowego trybu życia,
  •  potrafi kulturalnie zachować się w szkole i w środowisku pozaszkolnym.

Sylwetka absolwenta II etapu edukacyjnego ucznia szkoły podstawowej z lekką niepełnosprawnością intelektualną

Absolwent:

  • wykorzystuje możliwości, jakie daje mu rodzina, szkoła, środowisko rówieśnicze,
  • stara się poszerzać i pogłębiać swoją wiedzę,
  • poczuwa się do współodpowiedzialności za relacje i wyniki pracy w grupie,
  • wzmacnia mocne strony i pracuje nad słabymi stronami swojego charakteru,
  • dba o własny wygląd i higienę osobistą,
  • zna zasady zdrowego trybu życia i stara się ich przestrzegać.

Sylwetka absolwenta szkoły podstawowej specjalnej z niepełnosprawnością umysłową  
w stopniu umiarkowanym i znacznym.

Absolwent:

  • potrafi na miarę swoich możliwości porozumiewać się z otoczeniem,
  • jest samodzielny w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych,
  • jest zaradny w życiu codziennym odpowiednio do swojego poziomu sprawności,
    w różnych formach życia społecznego, przestrzegając ogólnie przyjętych norm życia.

Sylwetka absolwenta szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy

Absolwent:
  • jest autonomiczny w zakresie zaspokajania własnych potrzeb i zaradności w życiu codziennym na miarę swoich możliwości,
  • jest przygotowany do podjęcia aktywności zawodowej w warunkach pracy chronionej
    i w ramach gospodarstwa domowego,
  • troszczy się o własny rozwój osobisty,
  • jest przygotowany do uczestnictwa w życiu społecznym.

5. Aksjologiczne podstawy działań wychowawczych i profilaktycznych

Podstawowym celem wychowania dzieci i młodzieży we współczesnej szkole jest wychowanie do wartości. Kluczowa w ich doborze jest przyjęta definicja wychowania, która zakłada  wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, które powinno być wzmacniane i uzupełniane przez działania z zakresu profilaktyki dzieci i młodzieży. Definicja ta determinuje przyjętą strukturę wartości. Pierwszą strukturę tworzy zespół wartości opisujący osobę. Są nimi: godność, rozumność – mądrość, wolność, odpowiedzialność, zdolność do miłości i zdolność do transcendencji. Istotnym zadaniem edukacyjnym jest wspomaganie młodych ludzi
w poznaniu tych wartości oraz w ich urzeczywistnianiu. Drugą strukturę aksjologiczną tworzą wartości związane z poszczególnym „warstwami rozwojowymi” człowieka, czyli biologiczną, psychologiczną, socjologiczną, społeczną osobową i kulturotwórczą.

Biorąc pod uwagę definicję wychowania, wizję szkoły i sylwetkę absolwenta oraz diagnozę środowiska przyjęto wartości, ku którym będą wychowywaniu uczniowie:

  • samodzielność i zaradność życiowa,
  • autonomiczność,
  • wiedza, dobro, piękno, prawda,
  • ofiarność,
  • koleżeństwo i współpraca,
  • solidarność,
  • altruizm,
  • patriotyzm i szacunek dla tradycji,
  • wskazywanie wzorców postępowania,
  • budowanie relacji społecznych sprzyjających bezpiecznemu rozwojowi ucznia
    (w środowisku rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym).

6.    Podstawowe założenia, cele i zadania programu

Szkolny program wychowawczo-profilaktyczny ma charakter środowiskowy,
w którym obiektem działań jest całe środowisko szkolne. Jego podstawowym założeniem jest dostosowanie do potrzeb uczniów z niepełnosprawnością intelektualną różnego stopnia (lekką, umiarkowaną i znaczną), pochodzących z różnych kultur (znaczy odsetek stanowią uczniowie pochodzenia romskiego), specyfiki środowiska lokalnego (wysoki wskaźnik bezrobocia, przestępczości, patologii życia rodzinnego) oraz zróżnicowania poziomów kształcenia (szkoła podstawowa, szkoła przysposabiająca do pracy). Podstawowym założeniem tego programu jest eliminowanie rozpoznanych czynników ryzyka i wzmacnianie czynników chroniących. To złożenie  determinuje przyjęte cele i zadania szkolnego programu wychowawczo- profilaktycznego, które obejmują: 

W obszarze wychowania

cele:

  • wprowadzanie uczniów w świat wartości, w tym ofiarności, współpracy, soli­darności, altruizmu, patriotyzmu i szacunku dla tradycji, wskazywanie wzorców postępowania
    i budowanie relacji społecznych, sprzyjających bezpiecznemu roz­wojowi ucznia (rodzina, przyjaciele),
  •  wzmacnianie poczucia tożsamości indywidualnej, kulturowej, narodowej, regio­nalnej i etnicznej,
  •  formowanie u uczniów poczucia godności własnej osoby i szacunku dla godności innych osób,
  • zapewnienie uczniowi poczucia bezpie­czeństwa, wzmacniania własnej wartości
    i akceptacji oraz komfortu psychiczne­go w procesie integracji ze środowiskiem, jednocześnie wspierających aktyw­ność i uczestniczenie w życiu klasy i szkoły,
  • rozwijanie kompetencji takich, jak: kreatywność, zaradność, przedsiębiorczość,
  • rozwijanie umiejętności myślenia,
  • rozbudzanie ciekawości poznawczej i motywacji do nauki,
  • wyposażenie uczniów w taki zasób wiadomości i kształtowanie takich umiejętności, które pozwalają zrozumieć otaczający świat,
  • wspieranie naturalnego rozwoju wychowanka poprzez: zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, rozwijanie indywidualnych potencjałów i możliwości, budowanie wspierającej relacji nauczyciel-uczeń; wskazywanie mocnych i słabych stron; pomoc w określeniu dalszej drogi kształcenia,
  • kształtowanie u uczniów postawy otwartej wobec świata i innych ludzi, aktywności
    w życiu społecznym oraz odpowiedzialności za zbiorowość,
  • korekcję i kompensację deficytów rozwojowych uczniów poprzez: wielospecjalistyczną diagnozę i ocenę postępów, stwarzanie takich sytuacji, by uczeń mógł zdobywać doświadczenia korygujące deficyty rozwojowe i braki środowiskowe, udzielanie wsparcia specjalistycznego (rewalidacyjnego, terapeutycznego, psychologicznego, pedagogicznego).

zadania:

  • ukierunkowanie uczniów na wybór i przestrzeganie wartości,
  • rozwijanie postaw obywatel­skich, patriotycznych i społecznych uczniów,
  • kształtowanie u uczniów kompetencji społeczne, które wpływają na ich sukces  szkole, a w późniejszym życiu pozwalają pokonywać uczniom ograniczenia
    i trudności związane z mniej sprzyjają­cym środowiskiem społecznym,
  • przygotowanie uczniów do wyboru kierunku kształcenia i zawodu,
  • nabywanie przez uczniów kompetencji społecznych takich jak komunikacja
    i współpraca w grupie, w tym w środowiskach wirtualnych, udział w projektach zespołowych lub indywidual­nych oraz organizacja i zarządzanie projektami,
  • przygotowywanie uczniów do roli dorosłej kobiety i mężczyzny, wprowa­dzanie elementów wiedzy o rozwoju i zmianach własnego ciała oraz ele­mentów wiedzy
    o seksualności człowieka,
  • uczenie umiejętności ochrony siebie, swojej intymności oraz poszanowania intymności innych osób,
  • rozwijanie u uczniów wrażliwości i kreatywności artystycznej zgodnie z potrzebami
    i możliwościami uczniów,
  • udział uczniów w różnych wydarzeniach społecznych i kulturalnych w roli odbiorcy
    i twórcy kultury, uczenie przy tym wyrażania swoich przeżyć, emocji i do­świadczeń,
  • wychowanie uczniów przez uprawianie różnych dyscyplin sportu; udział w zawodach sportowych, turystyce i krajoznawstwie,
  • przygotowanie ucznia do wyboru formy spędzania czasu wolnego i aktyw­nego w niej udziału,
  • dokonywanie wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia i na jej podstawie opracowywanie i modyfikowanie indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego,
  • zapewnienie uczniowi udziału w niezbędnych zajęciach rewalidacyjnych, wyni­kających z jego potrzeb i zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W obszarze profilaktyki:

Profilaktyka to proces wspierający zdrowie psychiczne i fizyczne poprzez pomoc potrzebną uczniowi do konfrontacji ze złożonymi, stresującymi warunkami życia oraz towarzyszenie mu w zdobywaniu wiedzy o zagrożeniach dla zdrowia oraz nabywaniu umiejętności przeciwdziałania tym zagrożeniom, a także umożliwienie mu pełne przygotowanie do życia w społeczeństwie. Cele są zróżnicowane ze względu na poziom działań profilaktycznych:

  • profilaktyka pierwszorzędowa kierowana do całej społeczności uczniowskiej, ma na celu promocję zdrowia i zapobieganie pojawianiu się problemów związanych
    z zachowaniami destrukcyjnymi; jest skierowana również do nauczycieli i innych pracowników szkoły, a także do rodziców uczniów,
  • profilaktyka drugorzędowa kierowana do uczniów o wysokim  ryzyku dysfunkcjonalności, ma na celu redukcję tego ryzyka i podejmowanie działań interwencyjnych i psychokorekcyjnych.

Zadania

  • promowanie rozwoju uczniów w kierunku realizowania ich potencjalnych możliwości – tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi,
  • promowanie zdrowego stylu życia,
  • przeciwdziałanie destrukcyjnym czynnikom takim jak: ryzyko utraty zdrowia i bezpieczeństwa, stresy rodzinne i szkolne, przemoc, izolacja społeczna, nikotynizm, alkoholizm, narkomania, przestępczość, prowadzenie niezdrowego stylu życia, trudności finansowe, niewłaściwe warunki mieszkaniowe itp.,
  • włączenie uczniów w organizowanie i odpowiedzialne kontrolowanie swojego życia domowego i szkolnego (z uwzględnieniem problematyki wolności od środków odurzających),
  • umożliwienie uczniom kontaktu z placówkami przeznaczonymi do pomagania ludziom w pokonywaniu trudności, stwarzanie okazji do udziału w wolontariacie.

Działania profilaktyki pierwszorzędowej będą prowadzone na trzech poziomach:

  • informacyjnym – są to działania pomocne w profilaktyce, same nie prowadzą bowiem do redukcji zachowań,
  • edukacji psychologicznej i społecznej – to działania, które dostarczają wiedzy i umiejętności przydatnych, korzystnych lub wręcz niezbędnych do tego, by uczniowie byli w stanie sami lepiej radzić sobie z zagrożeniami, np. uzależnieniem, stresem itp. Są bardzo wiarygodne, efektywne i najskuteczniejsze ze wszystkich działań zapobiegających uzależnieniom.

Przyjęte cele gwarantują spójność programu wychowawczo-profilaktycznego z:

  • przedmiotami nauczania,
  • godzinami do dyspozycji wychowawcy,
  • zajęciami pozalekcyjnymi.

Realizacja celów profilaktyczno-wychowawczych będzie miała charakter:

  • działań zintegrowanych ze szkolnym zestawem programów nauczania,
  • samodzielnych planów wychowawczo-profilaktycznych skoncentrowanych wokół specyficznych celów i zadań, niezależnie od realizowanych programów nauczania,
  • działań incydentalnych, które są formą odpowiedzi na konkretne zdarzenia zaistniałe w szkole lub środowisku.

7.    Adresaci i realizatorzy programu

      Adresatami niniejszego programu są:

  • wszyscy uczniowie zespołu,
  • rodzice – w pierwszym rzędzie odpowiedzialni za wychowanie swego dziecka – naszego ucznia,
  • nauczyciele, którzy jednocześnie pełnią rolę realizatorów tego programu.

      Działania adresowane do wszystkich uczniów: 

  • zapoznanie uczniów z obowiązującymi w szkole regulaminami, w tym z ich prawami
    i obowiązkami, omówienie na lekcjach wychowawczych organizacji pracy szkoły, podstawowych zapisów statutu, WZO i programu wychowawczo-profilaktycznego,
  • propagowanie szacunku dla kultury, tradycji i zdrowego stylu życia, udział
    w tradycyjnych świętach i obrzędach narodowych, lokalnych i szkolnych,
  • budowanie poczucia przynależności do społeczności szkolnej,
  • budowanie i aktywizowanie zespołu klasowego.

     Działania skierowane do rodziców: 

  • monitorowanie potrzeb i oczekiwań rodziców wobec programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły:
  • porady, rozmowy i konsultacje indywidualne w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • dyskusje podczas wywiadówek klasowych,
  • anonimowe badania ankietowe,
  • psychoedukacja: wykłady, prelekcje o tematyce wychowawczej z udziałem psychologa, pedagogów i zaproszonych specjalistów.

     Działania skierowane do nauczycieli: 

  • rozmowy i konsultacje indywidualne w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • dyskusje podczas posiedzeń rady pedagogicznej,
  • współdziałanie w ramach zespołu wychowawczego,
  • udzielanie wsparcia w sytuacjach kryzysowych i konfliktowych.

8.    Rola i zadania wychowawcze osób odpowiedzialnych za realizację programu wychowawczo-profilaktycznego

      Wychowawcą jest każdy pracownik pedagogiczny naszej szkoły.

Dyrektor szkoły:

  • zapewnia w szkole spójność działań wychowawczych i profilaktycznych,
    • posiada wiedzę w zakresie wychowania i profilaktyki,
    • umacnia pozytywne relacje interpersonalne w szkole,
    • zachęca młodzież do udziału w działaniach profilaktycznych,
    • włącza rodziców do współpracy w tworzeniu i realizacji szkolnego programu wychowawczo-profilaktycznego,
    • wspiera finansowo i realizuje działania wychowawczo-profilaktyczne w swojej szkole,
    • koordynuje i monitoruje przebieg realizacji planu wychowawczo-profilaktycznego szkoły.

Wychowawca klasy:

  • jest bezpośrednio odpowiedzialny za proces wychowania powierzonych mu uczniów, planuje i organizuje pracę klasy,
  • promuje zdrowy styl życia i wartościowe formy spędzania wolnego czasu,
  • utrzymuje osobowe relacje z uczniami poprzez indywidualne rozmowy i konsultacje,
  • współpracuje z pedagogiem i psychologiem szkolnym,
  • dostrzega indywidualność ucznia, indywidualizując oddziaływania,
  • ma pozytywne relacje z rodzicami, potrafi pozyskać rodziców do współpracy,
  • realizuje program wychowawczo-profilaktyczny,
  • doskonali się zawodowo,
  • prowadzi lekcje wychowawcze według planu zaakceptowanego przez dyrektora.

Nauczyciel przedmiotowy:

  • jest wychowawcą,
  • tworzy plan działań wychowawczo-profilaktycznych dla nauczanego przedmiotu
    w oparciu o szkolny program wychowawczo-profilaktyczny
  • realizuje podstawę programową, uwzględniając zadania wychowawczo-profilaktyczne i ze szczególną odpowiedzialnością troszczy się o indywidualizowanie pracy, dostosowanie wymagań edukacyjnych oraz udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej wobec ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi na każdej lekcji.

      Pedagodzy i psycholog szkolny:

  • swoimi kompetencjami i warsztatem służą uczniom, rodzicom i nauczycielom,
  • udzielają porad i konsultacji,
  • realizują różne formy pomocy psychologiczno- pedagogicznej,
  • diagnozują potrzeby uczniów i ich rodzin oraz sytuację wychowawczą szkoły,
  • diagnozują problemy wychowawcze szkoły,
  • propagują treści i programy profilaktyczne,
  • pełnią indywidualną opiekę pedagogiczną i psychologiczną nad uczniami potrzebującymi takiej opieki,
  • wspierają dyrektora szkoły w organizowaniu działań wychowawczo-profilaktycznych,
  • bierą udział w wewnątrzszkolnym doskonaleniu (szkoleniowe posiedzenia rady pedagogicznej),
  • odpowiadają za pedagogizację rodziców,
  • rozpoznają potrzeby ekonomiczne uczniów i podejmuje działania na rzecz rodzin
    o niskim statusie materialnym,
  • systematycznie doskonalą się w zakresie wychowania i profilaktyki,
  • w miarę potrzeb współpracują z instytucjami takimi jak: PPP, Komenda Miejska Policji, Sąd Rejonowy, MOPR, Centrum Interwencji Kryzysowej i Leczenia Uzależnień, itp.

Rodzic:

  • ma dobry kontakt ze szkołą i szeroko rozumianym środowiskiem dziecka,
  • aktywnie współpracuje ze szkołą, dzieląc odpowiedzialność za podejmowane wspólnie oddziaływania  wychowawczo- profilaktyczne i opiekuńcze,
  • zdobywa wiedzę na temat potrzeb dzieci, zagrożeń wieku dojrzewania i sposobów przeciwdziałania im,
  • stanowi wzór osobowy dla dziecka,
  • dba o dobry kontakt z dzieckiem.

9. Szczegółowy plan działań wychowawczo-profilaktycznych

Szkoła Podstawowa Specjalna nr 1 dla uczniów niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu umiarkowanym i znacznym

Lp. Cel główny Zadania Odpowiedzialny Terminy
1 Wszechstronne poznanie uczniów w środowisku szkolnym i rodzinnym. – zapoznanie się z wynikami diagnoz
i dokumentacją uczniowską stanowiącą podstawę ich edukacji w szkole specjalnej, – poznanie warunków życia uczniów oraz obserwacja ich zachowań w środowisku szkolnym, podczas wyjść i wycieczek, – indywidualne rozmowy
z rodzicami/opiekunami oraz wywiady
 w domach rodzinnych w celu poznania warunków materialno-bytowych rodzin, ich struktur oraz procesów wychowawczych w nich realizowanych, – opracowanie IPET- ów oraz wskazanie zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej niezbędnej do realizacji
w danym roku szkolnym.
Wychowawcy Pedagodzy Psycholog wrzesień oraz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
2 Wdrażanie do życia
w społeczności szkolnej
i uczniowskiej.
– organizowanie i udział na terenie szkoły
w uroczystościach, imprezach, projektach i apelach, – omówienie dokumentów wewnątrzszkolnych, szczególnie zapisów regulujących prawa i obowiązki uczniów, szkolne ocenianie, samorządność, organizację nauki wychowania i opieki, – dbanie o wystrój klas.
Dyrektor Wychowawcy Pedagodzy wrzesień oraz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
3 Kształtowanie postaw społecznych – wdrażanie do postępowania zgodnie
z normami społecznymi obowiązującymi w szkole, – kształtowanie nawyku poszanowania dla własności osobistej i społecznej oraz pracy własnej i innych ludzi, – kształtowanie prawidłowych relacji pomiędzy uczniami w klasie oraz
z uczniami innych klas, – wyrabianie u uczniów szacunku dla rówieśników i dorosłych, zdyscyplinowania, życzliwości, chęci niesienia pomocy, – tworzenie tradycji w klasach (wspólne świętowanie, składanie życzeń, ważne daty i fakty z życia klasy).
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników pedagogicznych: wychowawca klasy, nauczyciele pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
4 Kształtowanie młodego człowieka dojrzałego emocjonalnie, wrażliwego, opanowującego swoje emocje
w różnychsytuacjach życiowych.
kształtowanie właściwego reagowania na krytykę, opinię i sugestie innych, – rozwijanie umiejętności wyrażania swoich opinii, myśli i odczuć, – rozwijanie umiejętności nazywania i rozpoznawania i kierowania swoimi emocjami  i uczuciami,  – kształtowanie umiejętności samokontroli
w różnych sytuacjach i samoakceptacji.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników pedagogicznych: wychowawcy klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz- dyrektor szkoły cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
5 Kształtowanie ucznia reprezentującego właściwą postawę patriotyczną, moralną. kształtowanie postaw patriotyzmu, tożsamości narodowej i regionalnej oraz postawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu, – poszanowanie tradycji, symboli narodowych, religijnych i szkolnych, szczególnie w kontekście setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę, – kształtowanie poczucia odpowiedzialności za przyrodę i otaczający nas świat, – kształtowanie odpowiedzialności za siebie i innych oraz odpowiedzialności za własne decyzje. Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
6 Kształtowanie
u uczniów właściwych postaw prozdrowotnych
– propagowanie zdrowego stylu życia, – wskazywanie sposobów umiejętnego zagospodarowania i spędzania  czasu wolnego, – wskazywanie zasad zdrowego odżywiania się oraz wdrażanie do aktywnego spędzania czasu wolnego, – podniesienie wiedzy uczniów na temat zaburzeń odżywiania i higieny osobistej, – kształtowanie właściwego stosunku do przyrody i mobilizowanie uczniów do jej ochrony. Wychowawcy, nauczyciele, pielęgniarka szkolna cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
7 Dostarczanie rzetelnej wiedzy
o zagrożeniach płynących ze stosowania środków uzależniających tradycyjnych i czynnościowych (hazard, internet, telefon komórkowy)
– propagowanie stylu życia wolnego od uzależnień tradycyjnych
i czynnościowych (szczególnie związanych z korzystaniem z internetu, komputera i telefonu komórkowego), – uświadomienie uczniom negatywnego wpływu uzależnień  na zdrowie fizyczne
i psychiczne oraz społeczne funkcjonowanie człowieka, -wyposażenie uczniów, rodziców
w wiedzę o rodzajach uzależnień, ich skutkach – uczenie sztuki odmawiania, – wskazywanie sposobów radzenia sobie
z własnymi problemami – także poprzez szukanie pomocy u osób zaufanych i specjalistów, – informowanie uczniów i ich rodziców
o obowiązujących procedurach postępowania nauczycieli
i wychowawców oraz
o metodach współpracy szkoły z policją
w sytuacjach negatywnych zachowań uczniów.
Wychowawcy klas, pedagodzy, psycholog Zgodnie
z planem działań
w tramach pomocy psych.-  ped.
8 Rozwijanie kreatywności, przedsiębiorczości i kompetencji cyfrowych – wdrażanie uczniów do samorządności, docenianie inicjatyw uczniowskich, – wykorzystanie  metod aktywizujących, – bezpieczne i celowe wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnej. Wychowawcy klas, nauczyciele informatyki, opiekun SU cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
9 Zapobieganie zachowaniom trudnym i propagowanie zachowań akceptowanych społecznie – uświadomienie uczniom, czym jest przemoc i agresja oraz cyberprzemoc oraz jakie są ich skutki, – eliminowanie zachowań agresywnych
i wskazywanie sposobów umiejętnego kierowania agresji na inne obszary aktywności, – rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji, przeciwstawiania się presji rówieśniczej, kształtowanie postaw asertywnych.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych:
wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz
cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
10 Podnoszenie poziomu bezpieczeństwa uczniów – rozmowy i zajęcia na temat bezpiecznych zabaw, – spotkania z przedstawicielami policji
i staży miejskiej dotyczące ruchu drogowego, – reagowanie na wszelkie przejawy negatywnych zachowań uczniów, – współpraca z dzielnicowym, kuratorami, pracownikami i asystentami rodziny.
Wychowawcy, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy,  psycholog, dyrektor, wice dyrektor Cały rok szkolny

Szkoła Podstawowa Specjalna nr 17, klasy I-III, dla uczniów niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu lekkim

Lp. Cel główny Zadania Odpowiedzialny Terminy
  Wszechstronne poznanie uczniów
w środowisku szkolnym
i rodzinnym.
– zapoznanie się z wynikami diagnoz
i dokumentacją uczniowską stanowiącą podstawę ich edukacji w szkole specjalnej, – poznanie warunków życia uczniów oraz obserwacja ich zachowań w środowisku szkolnym, podczas wyjść i wycieczek, – indywidualne rozmowy
z rodzicami/opiekunami oraz wywiady
 w domach rodzinnych w celu poznania warunków materialno-bytowych rodzin, ich struktur oraz procesów wychowawczych w nich realizowanych, – opracowanie IPET- ów oraz wskazanie zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej niezbędnej do realizacji
w danym roku szkolnym.
Wychowawcy Pedagodzy Psycholog wrzesień oraz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
2 Wdrażanie do życia
w społeczności szkolnej
i uczniowskiej.
– organizowanie i udział na terenie szkoły
w uroczystościach, imprezach, projektach
i apelach, – omówienie dokumentów wewnątrzszkolnych, szczególnie zapisów regulujących prawa i obowiązki uczniów, szkolne ocenianie, samorządność, organizację nauki wychowania i opieki oraz regulaminu klasowego, – wybór samorządu klasowego, – dbanie o wystrój klas.
Dyrektor Wychowawcy Pedagodzy wrzesień oraz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
3 Kształtowanie postaw społecznych – wdrażanie do postępowania zgodnie
z normami społecznymi obowiązującymi w szkole, – kształtowanie nawyku poszanowania dla własności osobistej i społecznej oraz pracy własnej i innych ludzi, – kształtowanie prawidłowych relacji pomiędzy uczniami w klasie oraz
z uczniami innych klas, – wyrabianie u uczniów szacunku dla rówieśników i dorosłych, zdyscyplinowania, życzliwości, chęci niesienia pomocy, – tworzenie tradycji w klasach (wspólne świętowanie, składanie życzeń, ważne daty i fakty z życia klasy).
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników pedagogicznych: wychowawcy klasy, nauczyciele pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
4 Kształtowanie młodego człowieka dojrzałego emocjonalnie, wrażliwego, opanowującego swoje emocje
w różnychsytuacjach życiowych.
Kształtowanie właściwego reagowania na krytykę, opinię i sugestie innych, – rozwijanie umiejętności wyrażania swoich opinii, myśli i odczuć, – rozwijanie umiejętności nazywania
i rozpoznawania i kierowania swoimi emocjami  i uczuciami,  – kształtowanie umiejętności samokontroli
w różnych sytuacjach i samoakceptacji dla swoich działań.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz- dyrektor szkoły cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
5 Kształtowanie ucznia reprezentującego właściwą postawę patriotyczną, moralną. kształtowanie postaw patriotyzmu, tożsamości narodowej i regionalnej oraz postawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu, – poszanowanie tradycji, symboli narodowych, religijnych i szkolnych, szczególnie w kontekście setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę, – kształtowanie poczucia odpowiedzialności za przyrodę i otaczający nas świat, – kształtowanie odpowiedzialności za siebie i innych oraz odpowiedzialności za własne decyzje. Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
6 Kształtowanie
u uczniów właściwych postaw prozdrowotnych
– propagowanie zdrowego stylu życia, – wskazywanie sposobów umiejętnego zagospodarowania i spędzania  czasu wolnego, – wskazywanie zasad zdrowego odżywiania się oraz wdrażanie do aktywnego spędzania czasu wolnego, – podniesienie wiedzy uczniów na temat zaburzeń odżywiania i higieny osobistej, – kształtowanie właściwego stosunku do przyrody i mobilizowanie uczniów do jej ochrony. Wychowawcy, nauczyciele, pielęgniarka szkolna cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
7 Dostarczanie rzetelnej wiedzy
o zagrożeniach płynących ze stosowania środków uzależniających tradycyjnych i czynnościowych (hazard, internet, telefon komórkowy)
– propagowanie stylu życia wolnego od uzależnień tradycyjnych
i czynnościowych, – uświadomienie uczniom negatywnego wpływu uzależnień  na zdrowie fizyczne i psychiczne oraz społeczne funkcjonowanie człowieka, -wyposażenie uczniów, rodziców
w wiedzę o rodzajach uzależnień, ich skutkach – uczenie sztuki odmawiania, – wskazywanie sposobów radzenia sobie
z własnymi problemami – także poprzez szukanie pomocy u osób zaufanych i specjalistów, – informowanie uczniów i ich rodziców
o obowiązujących procedurach postępowania nauczycieli i wychowawców oraz
o metodach współpracy szkoły z policją
w sytuacjach negatywnych zachowań uczniów.
Wychowawcy klas, pedagodzy, psycholog Zgodnie
z planem działań
w tramach pomocy psych.-  ped.
8 Rozwijanie kreatywności, przedsiębiorczości i kompetencji cyfrowych – wdrażanie uczniów do samorządności, docenianie inicjatyw uczniowskich, – wykorzystanie  metod aktywizujących, – bezpieczne i celowe wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnej.   Wychowawcy klas, nauczyciele informatyki, opiekun SU cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
9 Zapobieganie zachowaniom trudnym i propagowanie zachowań akceptowanych społecznie – uświadomienie uczniom, czym jest przemoc i agresja oraz cyberprzemoc oraz jakie są ich skutki, – eliminowanie zachowań agresywnych i wskazywanie sposobów umiejętnego kierowania agresji na inne obszary aktywności, – rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji, przeciwstawiania się presji rówieśniczej, kształtowanie postaw asertywnych. Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych:
wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz
cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
10 Podnoszenie poziomu bezpieczeństwa uczniów – rozmowy i zajęcia na temat bezpiecznych zabaw, – spotkania z przedstawicielami policji i staży miejskiej dotyczące ruchu drogowego, – reagowanie na wszelkie przejawy negatywnych zachowań uczniów, – współpraca z dzielnicowym, kuratorami, pracownikami i asystentami rodziny. Wychowawcy, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy,  psycholog, dyrektor, wice dyrektor Cały rok szkolny

Szkoła Podstawowa Specjalna nr 17, klasy IV-VIII dla uczniów niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu lekkim

Lp. Cel główny Zadania Odpowiedzialni Terminy  
1 Kształtowanie
u uczniów postaw warunkujących odpowiednie funkcjonowanie
w klasie, rodzinie
i społeczności lokalnej.
– kształtowanie właściwych relacji międzyludzkich opartych na tolerancji, szacunku, zaufaniu
i życzliwości, – rozwijanie umiejętności nawiązywania, podtrzymywania przyjaźni oraz wzmacniania więzi z rówieśnikami i nauczycielami, – rozwijanie koleżeństwa i wzajemnej pomocy podczas nauki, zabawy i innych form wspólnej aktywności, – wyrabianie tolerancji wobec odmienności (światopoglądowej, religijnej, kulturowej) i indywidualności, – podniesienie znajomości i przestrzegania zasad dobrego zachowania, – kształtowanie umiejętności współdziałania i przestrzegania norm współżycia w grupie społecznej, – uświadamianie roli zdrowego współzawodnictwa i współpracy w zespole, – kształtowanie poczucia odpowiedzialności za dobre imię rodziny, klasy i szkoły, – wdrażanie uczniów do prawidłowego rozwiązywania konfliktów, – wdrażanie do szanowania własności społecznej i osobistej, – rozwijanie kompetencji cyfrowych uczniów; bezpieczne i odpowiedzialne korzystanie z zasobów dostępnych w sieci.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
2 Kształtowanie młodego człowieka dojrzałego emocjonalnie, wrażliwego, opanowującego swoje emocje
w różnych sytuacjach życiowych
– kształtowanie właściwego reagowania na krytykę, opinię i sugestie innych, – rozwijanie umiejętności wyrażania swoich opinii, myśli i odczuć, – uwrażliwianie uczniów na potrzeby innych,  – wdrażanie uczniów do niesienia bezinteresownej pomocy i podejmowania inicjatyw, – rozwijanie umiejętności nazywania, rozpoznawania i kierowania swoimi emocjami 
i uczuciami,  – kształtowanie umiejętności samokontroli
w różnych sytuacjach.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz- dyrektor szkoły cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
3 Kształtowanie ucznia reprezentującego właściwą postawę patriotyczną, moralną – kształtowanie postaw patriotyzmu, tożsamości narodowej i regionalnej oraz postawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu, – poszanowanie tradycji, symboli narodowych, religijnych i szkolnych, – kształtowanie postawy uczciwości i prawdomówności, – wdrażanie do szanowania pracy własnej i innych, – kształtowanie poczucia odpowiedzialności za przyrodę i otoczenie, – kształtowanie odpowiedzialności za siebie i innych oraz odpowiedzialności za własne decyzje, – wychowanie w duchu poszanowania godności drugiego człowieka, – rozwijanie wrażliwości i nieobojętności na przejawy przemocy, zła i wulgarności, – rozwijanie u uczniów wrażliwości estetycznej. Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
4 Zapobieganie zachowaniom agresywnym i propagowanie zachowań akceptowanych społecznie – uświadomienie czym jest przemoc, agresja
i cyberprzemoc oraz jakie są ich skutki, – budowanie odpowiednich relacji
z innymi,   – wzmacnianie poczucia własnej
wartości, pozytywnej samooceny, – kształtowanie umiejętności radzenia sobie z negatywnymi emocjami, szukanie możliwości emocjonalnego wsparcia, – eliminowanie zachowań agresywnych
 i autoagresywnych, wskazywanie sposobów umiejętnego kierowania agresji na inne obszary aktywności, – rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji, przeciwstawiania się presji rówieśniczej, kształtowanie postaw asertywnych.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych:
wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz
cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
5 Kształtowanie
u uczniów właściwych postaw prozdrowotnych
– propagowanie zdrowego stylu życia, – wskazywanie zasad zdrowego odżywiania się oraz wdrażanie do aktywnego spędzania czasu wolnego, – rozwijanie zainteresowań, inicjatyw, kreatywności, – podnoszenie wiedzy uczniów na temat zaburzeń odżywiania i higieny osobistej, – kształtowanie właściwego stosunku do przyrody
i mobilizowanie uczniów do jej ochrony, – rozbudzanie w uczniach świadomości ekologicznej poprzez udział w różnych programach i projektach.
Za realizację zadań odpowiada zespół pracowników: pedagogicznych: wychowawca klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
6 Dostarczanie rzetelnej wiedzy
o zagrożeniach płynących ze stosowania środków uzależniających tradycyjnych i czynnościowych (hazard, internet, telefon komórkowy)
– propagowanie stylu życia wolnego od uzależnień tradycyjnych i czynnościowych, – uświadomienie uczniom negatywnego wpływu uzależnień  na zdrowie fizyczne i psychiczne oraz społeczne funkcjonowanie człowieka, -wyposażenie uczniów, rodziców
w wiedzę o rodzajach uzależnień, ich skutkach, uczenie sztuki odmawiania, – wskazywanie sposobów radzenia sobie z własnymi problemami – także poprzez szukanie pomocy u osób zaufanych i specjalistów, – dostarczenie uczniom wiedzy na temat odpowiedzialności prawnej, konsekwencji używania i posiadania narkotyków oraz innych środków psychoaktywnych, – informowanie uczniów i ich rodziców
o obowiązujących procedurach postępowania nauczycieli i wychowawców oraz
o metodach współpracy szkoły z Policją
w sytuacjach negatywnych zachowań uczniów.
Wychowawcy klas, pedagodzy, psycholog zgodnie
z planem działań
w tramach pomocy psych.-  ped.
 
7 Zapobieganie ryzykownym zachowaniom związanym
z seksualnością wśród młodzieży
– dostarczanie wiadomości na temat okresu dojrzewania, – uświadamianie istoty macierzyństwa – odpowiedzialność przyszłej matki za życie własne
i dziecka. Problematyka „niechcianej” ciąży i aborcji, – wyposażenie uczniów w podstawowe wiadomości na temat płodowego zespołu alkoholowego (FAS), który   jest skutkiem działania alkoholu na płód, – kształtowanie postaw prorodzinnych,   – podniesienie wiedzy i świadomości uczniów na temat chorób przenoszonych drogą płciową.
Wychowawcy klas, pedagodzy, psycholog, nauczyciel biologii
i WDŻ, instytucje zajmujące się ochroną życia
cały rok szkolny  
8 Wysoka frekwencja uczniów na zajęciach lekcyjnych – sprawdzanie obecności na każdej lekcji, – comiesięczna analiza frekwencji oddziałów, – konsekwentne rozliczanie opuszczonych przez ucznia godzin lekcyjnych, – terminowe dostarczanie wychowawcy klasy druków usprawiedliwień, – zwiększenie motywacji do nauki i systematycznej frekwencji, – zaciekawienie ucznia treściami przekazywanymi na lekcjach, – stosowanie metod aktywizujących w nauczaniu, – dostosowywanie wymagań do poziomu i możliwości ucznia, – współpraca szkoły z rodziną – monitorowanie absencji uczniów, – rozmowy indywidualne z uczniami
o przyczynach niskiej frekwencji.
Wychowawcy, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, dyrektor cały rok  
9   Propagowanie ciekawych form spędzania czasu wolnego     – rozbudzanie i rozwijanie indywidualnych zainteresowań czytelniczych wśród uczniów oraz wyrabianie i pogłębianie
u nich nawyku czytania
i uczenia się
, – udział w kołach zainteresowań, – udział w zajęciach świetlicowych, – udział w zajęciach w Izbie Regionalnej, – organizacja wyjść, wycieczek zgodnie
z odrębnym harmonogramem.
wychowawcy klas, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy, psycholog, dyrektor szkoły, bibliotekarz  cały rok szkolny
10 Podnoszenie poziomu bezpieczeństwa uczniów – rozmowy i zajęcia na temat bezpiecznych zabaw, – dyżury nauczycieli, – spotkania z przedstawicielami policji i staży miejskiej dotyczące bezpieczeństwa, – reagowanie na wszelkie przejawy negatywnych zachowań uczniów, – współpraca z dzielnicowym, kuratorami, pracownikami,  i asystentami rodziny. Wychowawcy, nauczyciele przedmiotów, pedagodzy,  psycholog, dyrektor, wice dyrektor cały rok szkolny
11.           Rozwijanie kreatywności, przedsiębiorczości i kompetencji cyfrowych – wdrażanie uczniów do samorządności, docenianie inicjatyw uczniowskich, – wykorzystanie  metod aktywizujących , – bezpieczne i celowe wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnej. Wychowawcy klas, nauczyciele informatyki, opiekun SU cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego

Szkoła Podstawowa Specjalna Przysposabiająca do Pracy

Lp. Cel główny Zadania Odpowiedzialny Terminy
1 Analiza środowiska ucznia pod względem jego potrzeb
i możliwości.  
– rozpoznanie potrzeb uczniów na podstawie posiadanych dokumentów, rozmów, wywiadów, spotkań z rodzicami/opiekunami, – zabezpieczenie opieki socjalnej pedagogicznej, psychologicznej i rewalidacyjnej, – rozpoznawanie zainteresowań uczniów. – określenie mocnych i słabych, stron funkcjonowania psychofizycznego i społecznego uczniów.   wychowawca wrzesień, cały etap edukacyjny
2 Współpraca
z domem rodzinnym ucznia.
– zapoznanie rodziców/opiekunów ze szkolnym ocenianiem o charakterze opisowym z przedmiotów ogólnokształcących, wychowania fizycznego i przysposobienia do pracy oraz ocenieniem bieżącym uczniów, – zapoznanie rodziców/opiekunów
z programami nauczania
i Indywidualnymi Programami Edukacyjno – Terapeutycznymi, – aktywizowanie rodziców/opiekunów do współpracy ze szkołą: udział rodziców/opiekunów
w organizowaniu imprez szkolnych, – organizowanie zebrań
z rodzicami/opiekunami i bieżące informowanie o sytuacji szkolnej ich dziecka.  
wychowawca cały rok szkolny
3 Kształtowanie sylwetki i wizerunku ucznia jako: Jednostki (elementy edukacji filozoficznej), Członka Rodziny, Członka Społeczeństwa, Polaka, Europejczyka (edukacja europejska).   1. Rozwijanie osobowości ucznia: – postawy krytycznej – postawy autokrytycznej, – nazywania i wyrażania uczuć i emocji, – samodzielności i zaradności, – wrażliwości na ludzi i zwierzęta, – umiejętności dokonywania wyborów, – ponoszenia konsekwencji za swoje czyny, – przyjaźni i życzliwości jako cech pozytywnych, – asertywności jako obrony przed złem. 2.Zapoznanie z funkcjami rodziny
z prawami i obowiązkami członków rodziny: – rola wartości społecznych, moralnych
i religijnych w życiu rodziny, – przygotowanie uczniów do wykonywania czynności domowych, jak: gotowanie, sprzątanie, prasowanie, zakupy, – tradycje i święta rodzinne, – hierarchia wartości w rodzinie. 3. Samorządność szkolna i klasowa: – udział w życiu klasy, szkoły, udział w imprezach międzyszkolnych, integracyjnych, – pomoc koleżeńska i wzajemny szacunek, – relacje rówieśnicze i relacje między dziewczętami a chłopcami, – udział w imprezach kulturalnych i sportowych, – życie kulturalne – teatr, kino, wystawy. 4. Rozwijanie maksymalnej samodzielności ucznia jako członka społeczeństwa: – korzystanie z placówek publicznych: sklepy, poczta, bank, kino, teatr, muzea, – poznanie zakładów pracy, warsztatów terapii zajęciowej, programów aktywności zawodowej, – umiejętność korzystania z numerów alarmowych pomocy pogotowia ratunkowego, policji straży pożarnej – wybory samorządowe. 5. Utrwalenie szacunku dla symboli Narodowych: – zapoznanie z tradycją polską i jej wyjątkowością, – obchody 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę, – zapoznanie z kulturą regionu i kraju poprzez wycieczki. 6. Poznanie kultur i tradycji różnych państw Europy.
Wychowawcy Psycholog, Pedagodzy   cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
4 Edukacja prozdrowotna.   – utrzymanie stałego kontaktu
z pielęgniarką oraz wyrabianie umiejętności korzystania z pomocy medycznej, – kształtowanie nawyków higienicznych, – dbałość o higienę żywienia (przygotowania posiłków), – umiejętność właściwej organizacji pracy umysłowej i wypoczynku, – przestrzeganie przepisów bhp podczas zajęć z przysposobienia do pracy, – profilaktyka uzależnień i promocja zdrowego stylu życia.
Wychowawcy   Pielęgniarka szkolna, Pedagodzy Psycholog cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
5 Rozwijanie kreatywności, przedsiębiorczości i kompetencji cyfrowych – wdrażanie uczniów do samorządności, docenianie inicjatyw uczniowskich, – wykorzystanie  metod aktywizujących, – bezpieczne i celowe wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnej. Wychowawcy Psycholog, Pedagodzy   cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
6 Edukacja ekologiczna – kształtowanie właściwego stosunku do przyrody, – przykłady pozytywnego i negatywnego oddziaływania człowieka na środowisko, – tereny i obiekty przyrody chronione w najbliższym otoczeniu, – zasady zachowania na obszarach Chronionych, – przykłady działań człowieka na rzecz zachowania naturalnego środowiska, – kształtowanie prawidłowego stosunku do zwierząt, – ukazanie zależności stanu środowiska do działalności człowieka przez: udział w akcji „sprzątanie świata”, utrzymanie czystości najbliższego otoczenia – zapobieganie dewastacji na terenie szkoły. Wychowawcy Psycholog, Pedagodzy   cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego  
7 Bezpieczeństwo uczniów Przekazanie uczniom wiedzy
o zasadach zachowania w sytuacjach zagrożeniach życia i zdrowia.
Wychowawcy   cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego
8 Wychowanie komunikacyjne 1. Bezpieczne poruszanie się w ruchu ulicznym. 2. Zasady korzystania ze środków komunikacji miejskiej: – prawa i obowiązki pasażerów, – kultura zachowania się w środkach komunikacji miejskiej. 3. Korzystanie z informacji komunikacyjnej – odczytywanie tablic informacyjnych, rozkładów jazdy, planów miasta. 4. Poszanowanie urządzeń infrastruktury komunikacyjnej. 5. Zasady zachowania się w sytuacji, kiedy uczeń jest świadkiem wypadku drogowego. Wychowawcy, nauczyciele cyklicznie w ciągu całego roku szkolnego

Uwagi:

  • proponowane cele i zadania stanowią podstawę do opracowania planów wychowawczo- profilaktycznych poszczególnych klas,
  • treści wychowawczo- profilaktyczne są realizowane na poszczególnych przedmiotach nauczania w oparciu o obowiązującą podstawę programową.

10. Ewaluacja programu

Program Wychowawczo-Profilaktyczny nie jest dokumentem zamkniętym, może ulegać zmianom wraz ze zmieniającą się rzeczywistością wychowawczą szkoły. Analiza jego skuteczności będzie polegać na bieżącym monitorowaniu oraz corocznie  dokonywanej ewaluacji, czyli  „przemyślanym, zaplanowanym i systematycznym działaniom obejmującym opracowanie własnego systemu gromadzenia i opracowywania informacji oceniających działania szkoły, upublicznianych w postaci diagnoz, analiz, raportów i opinii, wykorzystywanych do doskonalenia jakości działań szkoły” (cytata za: Z. Gaś, 2009).

Bieżący monitoring efektywności działań wychowawczo-profilaktycznych będzie dokonywany w obrębie zespołu klasowego przez wychowawcę oraz w obrębie zespołu wychowawczego przez jego członków.

Ewaluacja całościowa będzie dokonywana przez powołany przez dyrektora szkoły zespół ds. ewaluacji. Będzie ona obejmowała:

  • ewaluację celu, czyli odpowiedź na pytanie czy osiągnięto zamierzone cele?
  • ewaluację efektów zrealizowanych działań,
  • ewaluację procesu, czyli odpowiedź na pytanie czy sposób ewaluacji sprzyjał skuteczności działań?

Wyniki ewaluacji będą jawne i prezentowane w postaci raportu. Z jego skróconą wersją dyrektor zapozna radę pedagogiczną, radę rodziców oraz przedstawicieli samorządu uczniowskiego.

11. Postanowienia końcowe

  • program wychowawczo-profilaktyczny przygotowuje (zmienia i modyfikuje),
    w oparciu o wyniki diagnozy, zespół nauczycieli powołany przez dyrektora spośród rady pedagogicznej przy współpracy z radą rodziców,
  • uchwalanie programu wychowawczo-profilaktycznego zespołu powierza się radzie rodziców, która powinna działać w porozumieniu z radą pedagogiczną;
  • jeżeli rada rodziców w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia roku szkolnego (do 30 września każdego roku szkolnego) nie osiągnie porozumienia z radą pedagogiczną
    w sprawie programu wychowawczo-profilaktycznego zespołu, program ten ustala dyrektor zespołu w uzgodnieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny (art. 84 ust. 1–3 Ustawy Prawo oświatowe),
  • po zakończeniu każdego roku szkolnego następuje weryfikacja programu wychowawczo-profilaktycznego,
  • program wychowawczo-profilaktyczny wchodzi w życie z dniem jego uchwalenia.  

12. Załączniki

a. Harmonogram działań profilaktyczno-wychowawczych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej

b. Szkolne procedury interwencyjne (w przypadku negatywnych zachowań uczniów,
zatrzymania ucznia przez policję na terenie szkoły oraz w sytuacjach przemocy w rodzinie- procedura „Niebieskiej Karty”, metody współpracy z policją, zasady korzystania
z monitoringu wizyjnego w  szkolny, zasady wymagane w postępowaniu policji podczas wykonywania czynności służbowych na terenie szkoły)

e. Ważne linki

d. Plany wychowawczo-profilaktyczne poszczególnych oddziałów klasowych

Załącznik a. Harmonogram działań profilaktyczno-wychowawczych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej

  ZADANIE   ADRESAT   PRZEWIDYWANY TERMIN REALIZACJI   ODPOWIEDZIALNY
Włączenie się w krajowe i lokalne działania dotyczące uzależnień i zagrożeń cywilizacyjnych: Spotkanie
z rodzicami poświęcone problematyce zaburzeń odżywiania i samouszkodzeń, Zajęcia z uczniami dotyczące zaburzeń odżywiania,   Zagrożenia
w cyberprzestrzeni,  
      Rodzice uczniów klas V-VIII szkoły

Uczniowie klas V-VI szkoły podstawowej
i SSPdP Uczniowie klas VII i VIII szkoły podstawowej oraz klasy III SSPdP
      październik 2019r.   I semestr 2019/2020   I semestr 2019/2020         pedagodzy   pedagodzy, psycholog pedagodzy, wychowawcy klas, nauczyciele informatyki
Przygotowanie projektów profilaktycznych i ich skierowanie do Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. uczniowie szkoły podstawowej   styczeń/luty 2020r. pedagodzy, psycholog, zainteresowani nauczyciele
Realizacja programów wewnątrzszkolnych: promocji zdrowego stylu życia, „Drugi elementarz, czyli program siedmiu kroków”, przeciwdziałania wagarowaniu integracyjne.       uczniowie uczniowie klasy VII SP 17 uczniowie klasy pierwsze SP i SSPdP     cały rok wrzesień- grudzień 2019 cały rok wrzesień-październik 2019     pedagodzy , psycholog, wychowawcy klas   pedagodzy , psycholog, wychowawcy klas
Organizacja Wyjść do Centrum Interwencji Kryzysowej i Leczenia Uzależnień na warsztaty profilaktyczne: Uzależnienia od środków psychoaktywnych, Wybór partnera życiowego.       klasa VII SP 17 klasa VIII SP 17       19.09.2019r., 10.00 23.09.2019r., 10.00       pedagodzy , psycholog, wychowawcy klas
Organizacja spotkań
z dzielnicowym
i przedstawicielami Zespołu Zwalczania Przestępczości Nieletnich KM Policji
w Bytomiu.
Uczniowie łamiący normy współżycia społecznego, zagrożeni niedostosowaniem społecznym cały rok, stosownie do potrzeb dzielnicowy IV KP, przedstawiciele KM Policji w Bytomiu
Organizacja spotkania 
z przedstawicielem Sekcji Ruchu Drogowego –Bezpieczna droga do -i ze- szkoły, kontakty
z nieznajomymi. Zespołu Zwalczania Przestępczości Nieletnich KM Policji
w Bytomiu.
Uczniowie młodszych klas SP październik 2019r. przedstawiciele Sekcji Prewencji KM Policji
w Bytomiu
Organizacja wyjść do Pomaturalnego Zespołu Szkół Medyczno- Społecznych w Bytomiu. Uczniowie szkoły podstawowej oraz SSPdP cały rok, zgodnie
z propozycjami szkoły
pedagodzy, psycholog
Warsztaty umiejętności wychowawczych dla nauczycieli: Samouszkodzenia wśród dzieci i młodzieży.   Wychowawcy
i zainteresowani nauczyciele
    styczeń 2020r. mgr Sabina Lasok-Chwiedoruk, psycholog biegły sądowy
Warsztaty umiejętności wychowawczych dla rodziców: Zagrożenia społeczne wśród młodzieży, Znaczenie diety
w edukacji dziecka ze spektrum autyzmu.
    Rodzice   Rodzice     styczeń 2020r.   kwiecień 2020r.     pedagodzy, psycholog
Warsztaty wychowawcze dla uczniów w ramach Szkolnego Tygodnia Promocji Zdrowia dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa. Uczniowie wybranych klas maj 2020r. pedagodzy, psycholog, zaproszeni goście

Załącznik b. Szkolne procedury interwencyjne (w przypadku negatywnych zachowań uczniów, zatrzymania ucznia przez policję na terenie szkoły oraz w sytuacjach przemocy w rodzinie)

Na terenie tutejszej szkoły odnotowuje się negatywne zachowania uczniów, wobec których szkołą podejmuje działania. Celem tych działań jest profilaktyka pedagogiczna, czyli zabezpieczenie rozwoju jednostki przed zaburzeniami, które niesie za sobą system bodźców uniemożliwiających niejednokrotnie pozytywną adaptację społeczną[1]. Tak pojmowana profilaktyka obejmuje czynności: badawczo-poznawcze wynikające z pracy nauczyciela-wychowawcy oraz czynności wychowawcze, których kierunki określa Szkolny Program Wychowawczo-Profilaktyczny.

Jak wynika z definicji przedstawionej powyżej oraz postaw uczniów tutejszej szkoły
i znajomości ich środowiska rodzinnego, realizacja działań wychowawczo – profilaktycznych jest bardzo trudna ze względu na wielość negatywnych bodźców, którym podlegają.

  1. Procedura postępowania wobec uczniów wagarujących i nie spełniających obowiązku szkolnego
  1. W przypadku ucznia, którego nieobecność w szkole przekroczyła 5 dni i brak informacji rodziców lub opiekunów o jej przyczynach, działania podejmuje wychowawca klasy:
  2. Kontaktuje się telefonicznie z opiekunem ucznia, a z przeprowadzonej rozmowy sporządza notatkę w dokumentacji wychowawcy;
  3. Jeżeli nieusprawiedliwiona nieobecność przedłuża się o kolejnych 5 dni  i brak reakcji ze strony rodziców (opiekunów)- w formie usprawiedliwienia- wychowawca odwiedza dom ucznia sporządzając notatkę z odwiedzin.
  4. W przypadku nieskuteczności działań wychowawcy, wychowawca w okresie 3 dni od wizyty, zgłasza problem pedagogowi ustnie:
  5. Pedagog dokonuje diagnozy środowiska rodzinnego ucznia, jednocześnie informuje rodziców o ich obowiązkach związanych z uczęszczaniem dziecka do szkoły; dokonuje zapisu w rejestrze odwiedzin w domu ucznia oraz sporządza notatkę;
  6. W przypadku dalszej nieusprawiedliwionej nieobecności ucznia pedagog informuje dyrektora i wicedyrektora szkoły o zaistniałym problemie; Dyrektor wysyła upomnienie, w którym ostrzega, że w przypadku dalszych nieobecności sprawa zostanie skierowana do Sądu Rejonowego oraz na Komisariat Policji.
  7.  Następnym krokiem, w przypadku dalszego nie spełniania obowiązku szkolnego, jest sporządzenie przez pedagoga wniosku do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego o rozpatrzenie sytuacji opiekuńczo- wychowawczej rodziny oraz pisma z prośbą o interwencję na Komisariat Policji odpowiedni dla miejsca zamieszkania ucznia.
  8. Jeśli opisane działania okazują się nieskuteczne i uczeń, w sposób ciągły nie podejmuje nauki
    w danym roku szkolnym, dyrektor kieruje tytuł wykonawczy o zastosowanie wobec rodziców/ opiekunów postępowania administracyjnego w związku z nie realizowaniem obowiązku szkolnego zgodnie z odrębnymi przepisami.

W szczególnych przypadkach, kiedy uczeń nie spełniający obowiązku szkolnego kończy 18 lat
i zostały wyczerpane działania opisane w punktach 1-5 niniejszych procedur -zgodnie ze statutem szkoły oraz ustawą Prawo Oświatowe- może być skreślony z listy uczniów.

  1. Procedura postępowania wobec uczniów używających wulgaryzmów
    1. Przekazać uzyskaną informację wychowawcy klasy.
    1. Wychowawca wyznacza uczniowi pracę społecznie użyteczną na rzecz klasy, szkoły.
    1. W przypadku braku poprawy wychowawca informuje rodzica o zachowaniu ucznia, zaś uczeń przygotowuje pracę z wykorzystaniem poprawnej polszczyzny na temat wyznaczony przez wychowawcę.
    1. Dalsze stosowanie wulgaryzmów jest podstawą obniżenia oceny z zachowania, podania nazwiska ucznia do wiadomości społeczności szkolnej.
    1. Procedura korzystania z telefonów komórkowych i sprzętu elektronicznego
  1. Uczeń może posiadać swój osobisty telefon komórkowy lub inne urządzenia elektroniczne. Uczniowie przynoszą do szkoły telefony komórkowe i inny sprzęt elektroniczny na własną odpowiedzialność i za zgodą rodziców. 
  2. Używanie przez ucznia telefonu komórkowego lub urządzeń elektronicznych w czasie lekcji bez zgody nauczyciela i zakłócanie toku lekcji jest zabronione. O ewentualnym używaniu telefonu i innych urządzeń elektronicznych decyduje nauczyciel ze względu na tok lekcji zaplanowany przez nauczyciela.
  3. Podczas zajęć w świetlicy i pobytu na jadalni nie korzystamy z telefonów lub innych urządzeń elektronicznych bez zgody nauczycieli i opiekunów.
  4. Możliwe jest korzystanie z telefonu komórkowego poza zajęciami lekcyjnymi przed i po zajęciach, podczas wycieczek i uroczystości szkolnych, po uprzednim ustaleniu warunków
    z wychowawcami i rodzicami.
  5. Nagrywanie dźwięku i obrazu za pomocą telefonu lub urządzeń elektronicznych bez zgody osoby nagrywanej czy fotografowanej jest zabronione. Niedopuszczalne jest przesyłanie treści obraźliwych, naruszających godność osobistą i szkodzenie drugiej osobie.
  6. Korzystać z telefonu komórkowego czy innych urządzeń elektronicznych uczeń winien jedynie w razie konieczności i  za zgodą nauczycieli, opiekunów czy rodziców.
  7. Jeżeli uczeń nie przestrzega zasad używania telefonu czy innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły zostaje upomniany przez nauczyciela, a w przypadku niestosowania się do upomnień nauczyciela odnotowana zostaje uwaga do klasowego zeszytu uwag celem poinformowania wychowawcy, a urządzenie zabrane przez nauczyciela lub wychowawcę  na czas zajęć lekcyjnych.
  8. Gdy uczeń kilkakrotnie lub rażąco naruszy przepisy wychowawca informuje pedagoga szkolnego, rodziców ucznia, dyrektora szkoły i w ich obecności przeprowadza rozmowę dyscyplinującą z uczniem. Ustalone zostaną konsekwencje za naruszenie statutu szkoły,
    a sytuację odnotowuje wychowawca i pedagog szkolny.
  9. W przypadku kolejnego łamania zasad lub naruszenia godności innych osób w obecności rodziców, wychowawcy, pedagoga, dyrektora i przedstawiciela policji przeprowadzona zostaje rozmowa z uczniem i zostaje sporządzona notatka służbowa podpisana przez obecnych oraz zostają ustalone konsekwencje i dalsze postępowanie wobec ucznia.
  10. Za niestosowanie się do zasad korzystania z telefonów i innych urządzeń elektronicznych uczeń może być upomniany, zachowania odnotowywane będą w zeszycie uwag wychowawców i pedagoga szkolnego, urządzenie może być czasowo uczniowi zabrane
    i złożone w depozycie w sekretariacie. Uczniowi może być udzielona nagana, może też otrzymać obniżoną ocenę ze sprawowania.
  1. Działania interwencyjne nauczycieli

W przypadku uzyskania informacji, że uczeń, który nie ukończył 18 lat, używa alkoholu lub innych środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, uprawia nierząd, bądź przejawia inne zachowania świadczące o demoralizacji[2], nauczyciel powinien podjąć następujące kroki:

  1. Przekazać uzyskaną informację wychowawcy klasy.
  2. Wychowawca informuje o fakcie pedagoga/psychologa i dyrektora szkoły.
  1. Wychowawca wzywa do szkoły rodziców (prawnych opiekunów) i przekazuje im uzyskaną informację. Przeprowadza rozmowę z rodzicami oraz uczniem, w ich obecności. W przypadku potwierdzenia informacji, zobowiązuje ucznia do zaniechania negatywnego postępowania, rodziców zaś bezwzględnie do szczególnego nadzoru nad dzieckiem. W toku interwencji profilaktycznej może zaproponować rodzicom skierowanie dziecka do specjalistycznej placówki i udział dziecka w programie terapeutycznym.
  2. Jeżeli rodzice odmawiają współpracy lub nie stawiają się do szkoły, a nadal
    z wiarygodnych źródeł napływają informacje o przejawach demoralizacji ich dziecka, dyrektor szkoły pisemnie powiadamia o zaistniałej sytuacji sąd rodzinny lub policję (specjalistę ds. nieletnich).
  3. Podobnie, w sytuacji gdy szkoła wykorzysta wszystkie dostępne jej środki oddziaływań wychowawczych (rozmowa z rodzicami, ostrzeżenie ucznia, spotkanie
    z pedagogiem, psychologiem, itp.), a ich zastosowanie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, dyrektor szkoły pisemnie powiadamia o zaistniałej sytuacji sąd rodzinny lub policję. Dalszy tok postępowania leży w kompetencji tych instytucji.
  4. Jeżeli zachowanie świadczące o demoralizacji przejawia uczeń, który ukończył 18 lat, a nie jest to udział w działalności grup przestępczych czy popełnienie przestępstwa, to postępowanie nauczyciela określa wewnętrzny regulamin szkoły.
  5. W przypadku uzyskania informacji o popełnieniu przez ucznia, który ukończył 17 lat, przestępstwa ściganego z urzędu lub jego udziału w działalności grup przestępczych, zgodnie z art. 304 par. 2 kodeksu postępowania karnego, dyrektor szkoły, jako przedstawiciel instytucji, jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie prokuratora lub policję.

W przypadku, gdy nauczyciel podejrzewa, że na terenie szkoły znajduje się uczeń będący pod wpływem alkoholu lub narkotyków powinien podjąć następujące kroki:

  1. Powiadamia o swoich przypuszczeniach wychowawcę klasy.
  2. Odizolowuje ucznia od reszty klasy, ale ze względów bezpieczeństwa nie pozostawia go samego; stwarza warunki, w których nie będzie zagrożone jego życie oraz zdrowie.
  3. Wzywa higienistkę/lekarza w celu stwierdzenia stanu trzeźwości lub odurzenia, ewentualnie udzielenia pomocy medycznej.
  4. Zawiadamia o tym fakcie dyrektora szkoły oraz rodziców/opiekunów, których zobowiązuje do niezwłocznego odebrania ucznia ze szkoły. Gdy rodzice/opiekunowie odmówią odebrania dziecka, o pozostaniu ucznia w szkole, czy przewiezieniu do placówki służby zdrowia, albo przekazaniu do dyspozycji funkcjonariuszom policji – decyduje lekarz, po ustaleniu aktualnego stanu zdrowia ucznia i w porozumieniu z dyrektorem szkoły.
  5. Dyrektor szkoły zawiadamia najbliższą jednostkę policji, gdy rodzice ucznia będącego pod wpływem alkoholu, odmawiają przyjścia do szkoły, a jest on agresywny, bądź swoim zachowaniem daje powód do zgorszenia albo zagraża życiu lub zdrowiu innych osób. W przypadku stwierdzenia stanu nietrzeźwości[3], policja ma możliwość przewiezienie ucznia do izby wytrzeźwień, albo do policyjnych pomieszczeń dla osób zatrzymanych –  na czas niezbędny do wytrzeźwienia (maksymalnie do 24 godzin). O fakcie umieszczenia zawiadamia się rodziców/opiekunów oraz sąd rodzinny, jeśli uczeń nie ukończył 18 lat.
  6. Jeżeli powtarzają się przypadki, w których uczeń (przed ukończeniem 18 lat) znajduje się pod wpływem alkoholu lub narkotyków na terenie szkoły, to dyrektor ma obowiązek powiadomienie o tym policji (specjalisty ds. nieletnich) lub sądu rodzinnego.
  7. Spożywanie alkoholu na terenie szkoły przez ucznia, który ukończył 17 lat, stanowi wykroczenie z art. 43ust. 1 Ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu
    w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Należy o tym fakcie powiadomić policję. Dalszy tok postępowania leży w kompetencji tej instytucji.

W przypadku, gdy nauczyciel znajduje na terenie szkoły substancję przypominającą wyglądem narkotyk powinien podjąć następujące kroki:

  1. Nauczyciel, zachowując środki ostrożności, zabezpiecza substancje przed dostępem do niej osób niepowołanych oraz ewentualnym jej zniszczeniem do czasu przyjazdu policji, próbuje (o ile jest to możliwe w zakresie działań pedagogicznych) ustalić, do kogo znaleziona substancja należy.
  2. Powiadamia o zaistniałym zdarzeniu dyrektora, a ten wzywa policję.
  3. Po przyjeździe policji przekazuje substancję oraz informuje o szczegółach zdarzenia.

W przypadku, gdy nauczyciel podejrzewa, że uczeń posiada przy sobie substancję przypominającą narkotyk, powinien podjąć następujące kroki:

  1. Nauczyciel, w obecności innej osoby (wychowawca, pedagog, dyrektor, itp.), ma prawo żądać, aby uczeń przekazał mu substancję, pokazał zawartość kieszeni, ew. innych przedmiotów budzących podejrzenie, co do ich związku z poszukiwaną substancją. Nauczyciel nie ma prawa samodzielnie wykonać czynności przeszukiwania odzieży ani teczki ucznia – jest to czynność zastrzeżona wyłącznie dla policji.
  2. O swoich spostrzeżeniach powiadamia dyrektora oraz rodziców/opiekunów ucznia
    i wzywa ich do natychmiastowego stawiennictwa.
  3. W przypadku, gdy uczeń, mimo wezwania, odmawia przekazania nauczycielowi substancji i pokazania zawartości teczki, dyrektor wzywa policję, która przeszukuje odzież i przedmioty należące do ucznia oraz zabezpiecza znalezioną substancję i zabiera ją do ekspertyzy.
  4. Jeżeli uczeń wyda substancję dobrowolnie, nauczyciel, po odpowiednim zabezpieczeniu, zobowiązany jest bezzwłocznie przekazać ją do jednostki policji. Wcześniej próbuje ustalić, w jaki sposób i od kogo uczeń nabył substancję. Całe zdarzenie nauczyciel dokumentuje sporządzając notatkę z ustaleń wraz ze swoimi spostrzeżeniami.

UWAGA!

Każde z wymienionych zachowań jest czynem karalnym, w rozumieniu przepisów ustawy
o postępowaniu w sprawach nieletnich, jeśli sprawcą jest uczeń, który ukończył 13 lat a nie ukończył 17 lat.

W każdym przypadku popełnienia czynu karalnego przez ucznia, który nie ukończył 17 lat należy powiadomić policję lub sąd rodzinny. W przypadku ucznia, który ukończył 17 lat prokuratora lub policje (art. 4 Ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich i 304 KPK).

V. Postępowanie wobec ucznia – sprawcy czynu karalnego lub przestępstwa:

1.    Niezwłoczne powiadomienie dyrektora szkoły.

2.    Ustalenie okoliczności czynu, ew. świadków zdarzenia.

3.    Przekazanie sprawcy dyrektorowi szkoły, lub pedagogowi pod opiekę.

4.    Powiadomienie rodziców/opiekunów ucznia – sprawcy.

5.  Niezwłoczne powiadomienie policji, w przypadku gdy sprawa jest poważna (rozbój,   uszkodzenie ciała, itp.) lub sprawca nie jest uczniem szkoły i jego tożsamość nie jest nikomu znana.

6.  Zabezpieczenie ewentualnych dowodów przestępstwa, lub przedmiotów pochodzących
z przestępstwa i przekazanie ich policji (np. sprawca rozboju na terenie szkoły używa noża
i uciekając porzuca go lub podrzuca jakiś przedmiot pochodzący z kradzieży).

VI. Postępowanie nauczyciela wobec ucznia, który stał się ofiarą czynu karalnego:

  1. Udzielenie pierwszej pomocy, bądź zapewnienie jej udzielenia poprzez wezwanie lekarza, w przypadku obrażeń ofiary. Niezwłoczne powiadomienie dyrektora szkoły..
  2. Powiadomienie rodziców/opiekunów ucznia.
  3. Niezwłoczne wezwanie policji w przypadku, kiedy istnieje konieczność profesjonalnego zabezpieczenia śladów, ustalenie okoliczności i ew. świadków zdarzenia.

W przypadku zaistnienia na terenie szkoły zdarzenia lub wypadku o znamionach przestępstwa należy po wykonaniu czynności ujętych w/wym. procedurach powiadomić dodatkowo:

– Wydział Edukacji w godzinach pracy urzędu drogą elektroniczną lub telefonicznie, jeśli zdarzenie miało miejsce w godzinach pracy urzędu:

506 041 144 – Naczelnik wydziału Edukacji; 601 159 952 – za- ca Naczelnika Wydziału Edukacji

693 193 264 – Kierownik Referatu Organizacyjnego

Należy również powiadomić Zastępcę Prezydenta M. Bytomia Panią Anetę Latacz, nr telefonu: 508 690 083.

VII. Metody współpracy szkoły z policją

             W ramach pracy profilaktyczno – wychowawczej szkoła i policja utrzymują stałą, bieżącą współpracę w zakresie profilaktyki zagrożeń. Koordynatorami współpracy są: pedagog/psycholog szkolny oraz specjaliści ds. nieletnich i patologii właściwej jednostki policji. Do współpracy ze szkołą zobowiązany jest również dzielnicowy, w rejonie którego znajduje się szkoła.

            Pracownicy szkoły wyznaczeni do współpracy z policją, specjaliści ds. nieletnich i patologii oraz dzielnicowi ustalają wzajemne zasady kontaktu, by móc na bieżąco wymieniać informacje i rozwiązywać problemy związane z bezpieczeństwem i dobrem uczniów.

WAŻNY  TELEFON:

Komenda Miejska Policji w Bytomiu ul. Powstańców Warszawskich 74 Zespół Przestępczości Nieletnich: bezpośredni: (32) 388-82-52; wybór tonowy: (32) 388-82-00 wew. 36

VIII. Monitoring wizyjny w szkole

W szkole wprowadzono monitoring wizyjny mający na celu zapewnienie bezpieczeństwa uczniów, pracowników i wszystkich pozostałych osób przebywających na terenie szkoły oraz zabezpieczenie budynku szkoły przed innymi zagrożeniami. Kamery wizyjne obejmują następujące obszary:

            a. wyjście główne szkoły

            b. wejście i hol przy sekretariacie

            c. korytarze

Rejestrator i podgląd kamer znajduje się w sekretariacie szkoły.

Zapis obrazu wizyjnego obejmuje 30 dni.

Cele podstawowe

  1. Zapewnienie bezpieczeństwa uczniom przebywającym na terenie szkoły. Realizacja tego celu to monitorowanie newralgicznych miejsc takich jak: wejścia do budynku, korytarzy, szatni.
    1. Przestępstwa, na które narażeni są przebywający na terenie szkoły to różnego rodzaju kradzieże odzieży lub innych rzeczy osobistych, wymuszenia i zastraszenia szczególnie młodszych uczniów przez ich starszych kolegów. Coraz częściej dochodzi do groźnych pobić i przestępstw związanych z rozprowadzaniem środków odurzających.

Cel dodatkowy

  1. Ochrona majątku szkoły, samochodów stojących na parkingu szkoły, urządzeń sportowych, elewacji budynku itp.

Zasady wykorzystania zapisów z monitoringu wizyjnego

  1. Zastosowanie monitoringu i rejestracji zwiększa bezpieczeństwo, komfort pracy
    i nauki uczniów oraz pracowników szkoły, a także osób pozostałych, przebywających na terenie szkoły.
  2. Niewłaściwe zachowania uczniów, agresja fizyczna, wybryki, akty chuligaństwa, zastraszanie, niszczenie mienia szkolnego, kradzieże, wymuszenia, wizyty osób postronnych, niepowołanych, itp. są kontrolowane, dokumentowane i w razie konieczności odtwarzane.
  3. Rejestrowane sytuacje mogą być wykorzystane do udowodnienia niewłaściwego zachowania się ucznia i obniżenia oceny z zachowania.
  4. Monitoring rozbudza świadomość samodyscypliny, dotyczącej właściwego, kulturalnego zachowania się w miejscu publicznym, jakim jest szkoła.
  5. Za prawidłowe funkcjonowanie monitoringu odpowiedzialna jest osoba wyznaczona przez dyrektora szkoły.

IX. Zasady wymagane w postępowaniu policji podczas wykonywania czynności służbowych
na terenie ZSS nr 3 w Bytomiu

Na podstawie: opublikowanych przez MEN Procedur postępowania nauczycieli i metod współpracy szkół z policją w sytuacjach zagrożenia dzieci oraz młodzieży przestępczością i demoralizacją
(w szczególności narkomanią, alkoholizmem i prostytucją), Ustawy postępowaniu w sprawach nieletnich,

  1. Art. 37 par. 1 Ustawy postępowaniu w sprawach nieletnich upoważnia policję do:
  2. zatrzymania nieletniego,
  3. przesłuchania świadków,
  4. zatrzymania nieletniego i umieszczenia go w Policyjnej Izbie Dziecka.

Uzasadnieniem do przeprowadzenie tych działań są sytuacje nie cierpiące zwłoki, tylko wówczas, gdy zachodzi podejrzenie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego oraz, gdy niezbędne jest zabezpieczenie śladów i dowodów przestępstwa lub wykroczenia, z uwagi na niebezpieczeństwo ich utraty lub zniekształcenia.

Na mocy art. 37, art. 39 i art. 40 Ustawy postępowaniu w sprawach nieletnich, wymienione czynności policja może wykonywać samodzielnie, tzn. przed wszczęciem postępowania przez sędziego rodzinnego. Należy podkreślić, że niezbędne czynności procesowe o charakterze zabezpieczającym, czynności nie cierpiące zwłoki oraz czynności sprawdzające podjęte przez policję, podlegają nadzorowi sędziego rodzinnego.

  • Przesłuchanie nieletniego sprawcy wymaga zachowania następujących zasad:
  • zapewnienia nieletniemu pełnej swobody wypowiadania się,
  • wysłuchania nieletniego w warunkach zbliżonych do naturalnych, w miarę możliwości w miejscu zamieszkania,
  • przesłuchania nieletniego w obecności rodziców lub opiekuna, albo obrońcy, a niekiedy
    w obecności nauczyciela lub innych osób.

Obowiązkiem policji jest więc zapewnienie przy przesłuchaniu obecności rodziców lub opiekunów, lub obrońcy nieletniego. W przypadku niemożliwości zapewnienia obecności którejś z wymienionych osób, policja może wezwać nauczyciela lub przedstawiciela organizacji społecznej zainteresowanej sprawami wychowawczymi. Przez niemożność wzięcia udziału rodziców lub opiekuna w przesłuchaniu należy rozumieć przeszkodę natury faktycznej, której w danej sytuacji nie można pokonać, np. choroba, znaczna odległość od miejsca zamieszkania. Przesłuchanie nieletniego sprawcy czynu karalnego bez udziału którejkolwiek z wymienionych osób stanowi istotne naruszenie procedury i uzasadnia złożenie zażalenia. Nie jest natomiast uchybieniem procesowym przesłuchanie nieletniego w obecności tylko jednego z rodziców.

W przypadku przesłuchania ucznia, który ukończył 17r.ż., podejrzanego o popełnienie czynu zabronionego – przepisy kodeksu postępowania karnego nie uwzględniają obecności żadnych innych osób, w tym także rodziców, a uczestnictwo osób trzecich zależy od zgody prowadzącego postępowanie.

Nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, art. 148 par. 1, 2 lub 3, 156 par. 1 lub 3, art. 163 par. 1 lub 3, art. 166, art. 173 par. 1 lub 3, art. 197 par. 3, art. 252 par. 1 lub 2 oraz w art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w kodeksie karnym, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze okazały się bezskuteczne. Wówczas zatem, podobnie jak przy przesłuchaniu ucznia, który ukończył 17 lat, nie jest przewidziana obecność rodziców lub innych osób. Czynności procesowe wykonywane przez policjantów prowadzone są tak, jak wobec osób pełnoletnich i oparte są na przepisach kodeksu postępowania karnego.

W przypadku zatrzymania nieletniego, policjant zobowiązany jest:

1. Natychmiast poinformować zatrzymanego nieletniego o przyczynach zatrzymania.

2. Pouczyć nieletniego o jego prawach i obowiązkach.

3. Sporządzić protokół, którego jeden egzemplarz otrzymuje nieletni za pokwitowaniem odnotowanym na oryginale protokołu.

4. Niezwłocznie zawiadomić o zatrzymaniu nieletniego jego rodziców lub opiekunów.

5. Niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili zatrzymania, powiadomić właściwy sąd rodzinny.

W przypadku zatrzymania ucznia, który ukończył 17 rok życia, ustawodawca nie nałożył na organy prowadzące postępowanie karne wyjaśniające, obowiązku powiadamiania osób trzecich. Obowiązek ten istnieje w przypadku zatrzymania procesowego związanego z osadzaniem tylko wtedy, gdy zatrzymany tego żąda.

Należy podkreślić, że zgodnie z art.14 Ustawy o Policji, podczas wykonywania czynności służbowych policjanci mają obowiązek poszanowania godności obywateli oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka. Czynności służbowe mogą polegać na:

  1. Legitymowaniu osób.
  2. Zatrzymaniu osób.
  3. Obserwowaniu i rejestrowaniu przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, a w przypadku czynności operacyjno – rozpoznawczych i administracyjno – porządkowych podejmowanych, także i dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom.
  4. Przeprowadzeniu kontroli osobistej.
  5. Przeszukaniu osób, pomieszczeń, rzeczy.
  6. Utrwaleniu dowodów procesowych.

Każdorazowo, przed rozpoczęciem czynności służbowych w szkole, policjant zobowiązany jest do skontaktowania z dyrektorem szkoły lub osobą zastępującą dyrektora, w celu przekazania niezbędnych danych:

  1. Stopnia służbowego, imienia i nazwiska.
  2. Nazwy jednostki policji, telefonu do dyżurnego jednostki.

Po okazaniu legitymacji służbowej, policjant winien zapoznać dyrektora szkoły lub osobę, która go zastępuje, z powodem swojej obecności w szkole oraz powodami podjęcia czynności służbowych wobec ucznia, w stopniu, na jaki pozwala dobro ucznia i dobro postępowania wyjaśniającego.

Dyrektor szkoły zobowiązany jest:

  1. Stworzyć policjantowi odpowiednie warunki  do wykonywania czynności służbowych, podejmowanych wobec ucznia, mając na względzie dobro ucznia i sprawy.
  2. Niezależnie od obowiązku policji, do niezwłocznego powiadomienia rodziców lub opiekunów ucznia o czynnościach podjętych przez policję.

Protokół przekazania ucznia

Data zatrzymania: …………………………………………………………………………….

Nazwisko, imię zatrzymanego ucznia: ………………………………….data ur.:…………..

Przyczyna zatrzymania: ……………………………………………………………………..

Dane osoby zatrzymującej

Nazwisko, imię:………………………………………………………………………………..

stopień służbowy: ………………………………………………………………………………

nazwa jednostki policji: ………………………………………………………………………..

numer telefonu do dyżurnego jednostki: ……………………………………………………….

Podpisy:

…………………………………………………….

/dyrektor szkoły lub osoba go reprezentująca/

………………………………………………………..

/przedstawiciel policji/

Oświadczam, że rodzice/opiekunowie prawni ucznia …………………………………………

uczęszczającego do Zespołu Szkół Specjalnych nr 3 zostaną poinformowani/nie zostaną poinformowani* o jego zatrzymaniu.

……………………………………………………………………..

/podpis przedstawiciela policji/

* niewłaściwe skreślić

X. Procedura postępowania w sytuacji podejrzenia stosowania przemocy w rodzinie

1. Dyrektor realizując zadania wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z 13 września 2011r.
w sprawie procedury „Niebieskiej Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. z 2011 nr 209, poz. 1245), wyznacza na terenie szkoły pedagoga i psychologa szkolnego jako osoby koordynujące działania w tym zakresie.

2. Każdy pracownik szkoły jest zobowiązany do zgłoszenia wychowawcy klasy lub bezpośrednio pedagog goi/psychologowi szkolnemu podejrzenia dotyczące stosowania przemocy w rodzinie ucznia (po zgłoszeniu winien być wypełniony „Arkusz informacyjny dotyczący ucznia w związku
z podejrzeniem przemocy w rodzinie” – załącznik).

3. Do podstawowych zadań szkoły w ramach procedury należy:

  • diagnoza sytuacji i potrzeb osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, w tym w szczególności dzieci,
  • zapewnienie i zorganizowanie niezwłocznie dostępu do pomocy medycznej, jeżeli wymaga tego stan zdrowia w/w osoby,
  • udzielenie kompleksowej informacji rodzicowi, opiekunowi prawnemu/faktycznemu lub osobie najbliższej o możliwościach pomocy psychologicznej, prawnej, pedagogicznej oraz wsparcia rodzinie, w tym o formach pomocy dzieciom świadczonym przez instytucje i podmioty
    w zakresie specjalistycznej pomocy na rzecz osób dotkniętych przemocą w rodzinie.

4. Pedagog/psycholog szkolny przeprowadza z dzieckiem rozmowę wyjaśniającą sytuację i sporządza notatkę z rozmowy.

5. Rozmowę z osobą, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie przeprowadza się w warunkach gwarantujących swobodę wypowiedzi i poszanowania godności tej osoby oraz zapewniającą jej bezpieczeństwo.

6. Następnie wzywa się na rozmowę wyjaśniającą rodzica, opiekuna prawnego lub faktycznego, lub najbliższą dziecku osobę, niepodejrzanych o przemoc, w celu wyjaśnienia sytuacji.

7. Jeżeli osobami, wobec których istnieje podejrzenie o stosowanie przemocy wobec dziecka są rodzice, opiekun prawny lub faktyczny działania z udziałem dziecka przeprowadza się w obecności pełnoletniej najbliższej osoby w rozumieniu ar. 115 par. 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks Karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.), zwanej dalej „osobą najbliższą”.

8. Wszczęcie procedury następuje przez wypełnienie przez pedagoga/psychologa szkolnego
w obecności osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, formularza „Niebieska Karta A” (załącznik nr 1 do rozporządzenia).

9. W przypadku braku możliwości wypełnienia formularza „Niebieska Karta A” z uwagi na nieobecność osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie ze względu na stan zdrowia lub zagrożenia jej życia lub zdrowia, wypełnienie formularza „Niebieska Karta A” następuje niezwłocznie po nawiązaniu kontaktu z tą osobą lub po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej jego wypełnienie.

10. W przypadku, gdy nawiązanie bezpośredniego kontaktu z osobą, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, jest niewykonalne, wypełnienie formularza „Niebieska Karta A” następuje bez udziału tej osoby.

11. Wszczynając procedurę należy podjąć współpracę z MOPR (koordynatorem ds. przemocy
w rodzinie) oraz policją w celu zapewnienia bezpieczeństwa osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie.

12. Po wypełnieniu formularza „Niebieska Karta A” przekazuje się osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, formularz „Niebieska Karta B” (wzór formularza stanowi załącznik B do rozporządzenia).

13. Jeżeli osobą, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, jest dziecko,  formularz „Niebieska Karta B” przekazuje się rodzicowi, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu albo osobie, która zgłosiła podejrzenie przemocy w rodzinie.

14. Formularza „Niebieska Karta B” nie przekazuje się osobie, wobec której istnieje podejrzenie stosowania przemocy.

15. Przekazanie wypełnionego formularza „Niebieska Karta A” do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego następuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia wszczęcia procedury.

16. Kopię wypełnioneg= formularza „Niebieska Karta A” pozostawia się u osoby wszczynającej procedurę. Dokumentacja jest przechowywana w gabinecie psychologiczno-pedagogicznym.

17. Dalszy tok postępowania leży w zakresie kompetencji przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego.

  • Podstawa prawna: art. 9d ust. 2 ustawy przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005, nr 180, poz. 1493 z późn. zm.), rozporządznie RM z dnia 13 września 2011 r. (Dz. U. Nr 209, poz. 1245)

Dziecko w procedurze „Niebieskiej Karty”

Jeżeli osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie wobec dziecka, są rodzice, opiekunowie prawni lub faktyczni, działania z udziałem dziecka przeprowadza się
w obecności pełnoletniej osoby najbliższej w rozumieniu
art. 115 § 11 k.k. (w stosunku do dzieci dotyczy to drugiego rodzica, dziadków i pełnoletniego rodzeństwa).

Działania z udziałem dziecka, powinny być prowadzone w miarę możliwości w obecności psychologa,

Dziecka nie zaprasza się na posiedzenie zespołu interdyscyplinarnego lub grupy roboczej.

ARKUSZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY UCZNIA –
– W ZWIĄZKU Z PODEJRZENIEM LUB ZGŁOSZENIEM PRZEMOCY W RODZINIE

Imię i nazwisko ucznia …………………………………………………..klasa …………….

Szkoła ……………………………………….. Data wypełnienia arkusza …………………….

W arkuszu należy podkreślić wybrane informacje.

  1. Opis wyglądu ucznia:
  2. zaniedbania w zakresie higieny osobistej ……………………………………………….
  3. zadrapania
  4. zasinienia
  5. oparzenia
  6. złamania
  7. zranienia
  8. zwichnięcia
  9. inne urazy lub uwagi dotyczące wyglądu (jakie?)………………………………….. …………………………………………………………………………………………
  10. Zachowanie ucznia:
  11. niepokój, pobudzenie
  12. wycofanie, zamknięcie w sobie, „dziwny spokój”
  13. agresywność
  14. płacz
  15. inne (jakie ?)………………………………………………………………………………
  16. Posiadane informacje dotyczące form krzywdzenia ucznia:
  17. przemoc fizyczna
  18. przemoc psychiczna
  19. zaniedbanie
  20. inne (jakie?) ………………………………………………………………………………
  21. brak informacji na ten temat
  22. Źródło informacji: …………………………………………………………………………….
  23. Inne informacje istotne w rozpoznawaniu sytuacji ucznia:

………………………………………………………………………………………………

…….……………………………………………

                                                                                  Czytelny podpis osoby wypełniającej arkusz

Załącznik e. Ważne linki

Ośrodek Rozwoju Edukacji www.ore.edu.pl

Fundacja Dajmy Dzieciom Siłę www.fdds.pl/

Centrum Edukacji Obywatelskiej www.glowna.ceo.org.pl

Stowarzyszenie Bliżej Dziecka www.przemocwszkole.org.pl

Zachowaj równowagę kampania Instytut Żywności i Żywienia www.zachowajrownowage.pl

Działania profilaktyczne w zakresie palenia tytoniu www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/uzaleznienia/tyton/dzialania-edukacyjne-w-zakresie-palenia-tytoniu/

Profnet -portal efektywnej profilaktyki www.profnet.org.pl

Programy rekomendowane www.programyrekomendowane.pl

Załącznik d. Plany wychowawczo-profilaktyczne poszczególnych klas


[1] Kuberska-Gaca K., Gaca A., Profilaktyka niedostosowania społecznego w szkole, Warszawa 1986, s. 23.

[2] Naruszanie zasad współżycia społecznego, popełnienie czynu zabronionego, systematyczne uchylanie się od obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, włóczęgostwo, udział w działalności grup przestępczych – art. 4 par. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

[3] Stężenie we krwi powyżej 0,5 ‰ alkoholu lub w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm sześciennych.